Peter Handke provoceert met ode aan Servië

'Gerechtigheid voor Servië' door Peter Handke, deel één vandaag in Letter & Geest, pagina 17 tot en met 20. Deel twee volgt aanstaande zaterdag.

Handke liet zich daardoor niet leiden en besloot eind vorig jaar - moe van alle anti-Servische berichtgeving en eenzijdige weergaves van het conflict - met eigen ogen de toestand in het vermaledijde land op te nemen.

In een interview in Die Zeit van deze week licht Handke zijn besluit om naar Servië te reizen nog eens toe: “Ik dacht bij mezelf, het kan toch niet zo zijn zoals het voortdurend verteld wordt. Dus ging ik op weg, zoals iemand in een western op weg gaat naar een streek waarover hij alleen maar slechte verhalen gehoord heeft en zich daardoor juist aangetrokken voelt. Hij hoort dat er daar alleen maar corruptie bestaat, en hoeren, en moord en doodslag.”

Hij reist dus naar Tombstone. .

“Waarom niet. Het land werd dagelijks zo zwartgemaakt, dat men er een zeldzaam nachtbeeld van kreeg.”

Handke's reis mondt uit in een felle kritiek op de televisiewerkelijkheid en op de media. Daaronder bevinden zich uitsluitend kwaliteitsbladen zoals het weekblad Der Spiegel, de Frankfurter Allgemeine Zeitung, Le Monde, Libération, El País, kortom, die organen die gewoon zijn de stem van de Europese intelligentsia uit te dragen. In het weekblad Die Zeit zegt Handke dat hij kan begrijpen dat de mensen in Bosnië elkaar haten. “Maar het is absoluut onnodig, dat onze intellectuelen zich daartussen storten en méé gaan haten. Ik ben er pertinent niet naartoe gegaan om mee te haten.”

Handke trof in het geïsoleerde Servië een levendige, welgemanierde bevolking aan. De Frankfurter Allgemeine schreef daarop dat Handke in Belgrado in november 1995 dus fatsoenlijke en waardige mensen had gezien: “Zou een vreemde reiziger in het Berlijn van 1941 niet ook zulke mensen hebben aangetroffen? De moordenaars liepen tenslotte niet met onderscheidingen op straat rond. En zou hij in de Duitse provincies niet ook nog een archaïsch landleven van oeroude schoonheid hebben kunnen vinden?”

Handke in zijn reactie in Die Zeit: “Wie bij de beschrijving van een maaltijd in een door oorlog getroffen land bucolische dichtkunst of een idylle ziet, die is een dwaas, een lees-dwaas. Elke afzonderlijke beschrijving is ingegeven door schrik, zorg en medeleven.” “Mijn tekst”, zegt Handke, “is woord voor woord een vredestekst. Wie dat niet ziet, kan niet lezen.”