Zes hinderpalen

In de onderhandelingen tussen Syrië en Israël gaat het grofweg om zes vraagstukken.

- De grenzen

Syrië eist volledige terugtrekking van Israël naar de grenzen van 4 juni 1967, de dag dat de zesdaagse oorlog uitbrak waarin Israël de Golan-hoogvlakte bezette. Israël spreekt liever over de internationale grenzen zoals die in 1923 zijn vastgesteld, omdat Syrië nadien (tot 1967) nog wat landje-pik had gedaan en aan de oever van het meer van Galilea zat, Israëls belangrijkste waterreservoir.

De Israëlische premier Barak heeft de formule geadopteerd van zijn grote voorbeeld Jitschak Rabin. Die luidt 'de mate van terugtrekking is als de mate van de vrede'. Met andere woorden de gehele Golan in ruil voor volledige vrede, of deel van de Golan voor gedeeltelijke vrede.

- Normalisatie

Israël eist volledige diplomatieke betrekkingen, open grenzen, normaal handelsverkeer en economische betrekkingen. Syrië is bereid tot diplomatieke betrekkingen, maar wil de economische betrekkingen beperken uit angst voor de te dominante Israëlische markt.

- Water

Israël betrekt meer dan dertig procent van zijn water uit de Golan en wil dan ook controle houden over de waterbronnen. Waarschijnlijk zullen beide landen aansturen op een overeenkomst over de verdeling van het water. Plannen daartoe zijn in het verleden al opgesteld.

- Veiligheid

Israël eist een waarschuwingsinstallatie op de Hermonberg, in het noorden van de Golan; een volledige demilitarisatie van de Golan; een beperken van de Syrische troepen tussen Damascus en de Golan.

Syrië is bereid tot gedeeltelijke demilitarisatie en tot Amerikaans of internationaal waarschuwingsinstallaties aan beide zijde van de grens, dus op de Hermon én in Israël.

- Libanon

Israël streeft naar een terugtrekking van zijn soldaten uit het zuiden van Libanon als deel van een Syrisch-Israëlisch akkoord. Maar Barak wil hoe dan ook 'de jongens naar huis te halen', met of zonder akkoord. Volgens sommige commentatoren zou dit 'dreigement' er toe bijgedragen hebben dat Syrië nu naar de onderhandelingstafel terugkeert. Syrië heeft geen belang bij een eenzijdige terugtrekking van Israël om twee redenen. Het ontneemt Damascus een belangrijke troef in de vorm van de druk die Syrië in zuid-Libanon op Israël uitoefent met zijn steun aan de Hezbollah-strijders. Een tweede reden is dat een vertrek van Israël vraagtekens zet bij de legitimiteit van de Syrische aanwezigheid in Libanon. In Israël zijn de meningen verdeeld of de Syrische dominantie in Libanon militair slecht is voor Israël, of juist rust in het verdeelde Libanon kan garanderen. Barak schijnt tot de laatste school te behoren.

- Het tijdschema

Israël wil de terugtrekking spreiden over enkele jaren, waarbij elke stap van Israël gepaard gaat met een stap van Syrië op het vredesfront. Het grote voorbeeld is het vredesakkoord van Egypte met Israël, waarbij Israël tevoren in principe instemde tot een volledige terugtrekking.

Syrië wil een snel mogelijke teruggave van de Golan, maar is bereid tot een beperkte spreiding.