'Gewone soja wel degelijk te leveren'

Van onze correspondent WASHINGTON - Er is een grootscheepse internationale campagne gaande om genetisch aangepaste voedingsmiddelen op de Europese markt te krijgen. De Amerikaanse en de Europese overheid werken daarbij eensgezind samen met de agro- en de voedingsmiddelenindustrie.

De genetisch aangepaste soja, die als plantaardige olie en eiwitten in meer dan de helft van de verpakte voedingsmiddelen terecht komt, wordt op deze manier door de strot van de consument geduwd.

Een handelaar in grondstoffen in de Verenigde Staten, die niet met zijn naam in de krant wil, bevestigt wat de internationale milieubeweging al vele maanden beweert.

Onder meer Greenpeace voert sinds afgelopen herfst actie tegen genetisch veranderde voeding. Volgens de actievoerders heeft vooral de Amerikaanse chemische industrie er veel belang bij de aangepaste bonen geaccepteerd te krijgen bij de consument. Deze Amerikaanse chemische industrie heeft de ontwikkeling van genetisch aangepaste sojabonen in gang gezet.

Milieu Greenpeace denkt dat het milieu door de teelt met deze bonen wordt geschaad. Daarnaast stellen milieuactivisten dat het eten van genetisch veranderd voedsel schadelijk voor de gezondheid is.

Volgens het Amerikaanse ministerie van landbouw en de Food and Drug Administration - die beslist over het toelaten van voedsel - is het niet mogelijk genetisch aangepaste en 'gewone' bonen gescheiden op de wereldmarkt te brengen.

In de VS was vorige zomer voor het eerst een klein deel van de oogst - zo'n twee procent - ontkiemd uit genetisch aangepaste sojazaden. Dat zaad maakt de sojaplantjes resistent tegen een onkruidverdelger.

De oogst wordt bij de boer in silo's opgeslagen, waarin ook gewone bonen terecht komen. Het aanleveren in bulk maakt zodoende dat er nauwelijks meer ongemengde soja te krijgen is op de wereldmarkt, zeggen de Amerikaanse autoriteiten en de voedingsmiddelenindustrie.

Grote concerns als Unilever en de Nederlandse overheid bevestigen deze situatie. Inmiddels verwerkt Unilever in Nederland al genetisch aangepaste soja in producten als Calvé-pindakaas en Becel en Blue Band-margarine.

Onzin Maar volgens de anonieme sojaboer en -handelaar, die zelf nog wel 'gewone' soja naar de Europese markt verscheept, is dit onzin. Hij zegt dat het geen enkel probleem is om genetisch niet-aangepaste soja te kopen.

Volgens hem komt het overheden en industrie goed uit de consument voor te houden dat dit moeilijk is, maar is die stelling niet de waarheid.

Sojaboeren leveren hun oogst 'gemengd' of 'ongemengd' aan, zegt hij. In het geval dat deze ongemengd is, stuurt deze sojahandelaar monsters ter controle naar het bedrijf Genetic ID in Iowa. Dit bedrijf heeft een DNA-test ontwikkeld waarmee gecontroleerd wordt of er inderdaad sprake is van een genetisch onveranderde partij. Genetic ID is een partner van TNO Voeding in Zeist.

De ongemengde soja wordt in aparte silo's opgeslagen en apart verscheept, stelt de sojahandelaar. Het is met andere woorden wel degelijk mogelijk om genetisch niet veranderde sojabonen te scheiden van de gemanipuleerde bonen.

Maar de grote Amerikaanse landbouwbedrijven willen daar om commerciële redenen niet van weten. De gewone soja is in productie duurder en om het vervoer ongescheiden van genetisch aangepaste soja te laten verlopen kost ook extra geld.

Inmiddels is het in Amerika algemeen gebruik geworden om de aangepaste en niet-aangepaste soja te mengen. Het percentage 'biotech-soja' op de totale oogst groeit bovendien snel, zeker nu de Europese Commissie toestemming heeft gegeven deze soja, evenals overigens genetisch veranderde maïs, toe te laten op de Europese markt.

Monsanto Grote Amerikaanse landbouwbedrijven als ADM (Archers Daniel Midland Company) werken bij de marktintroductie samen met chemiereus Monsanto, de belangrijkste ontwikkelaar van genetisch veranderde zaden, en de Amerikaanse overheid.

Ook de Europese Unie in Brussel gedraagt zich volgens de anonieme boer laf en werkt mee aan “een wereldwijd complot” om via desinformatie de consument voor een voldongen feit te stellen. Dit om de mogelijkheid van tevoren af te snijden dat consumenten massaal zeggen: wij willen deze genetisch aangepaste soja niet.

De officiële politieke mededeling dat onderscheid tussen wel en niet genetisch veranderde soja niet langer mogelijk is op de wereldmarkt, doet de vraag rijzen of het nog wel mogelijk is grote hoeveelheden niet gemanipuleerde soja te kopen.

Volgens de anonieme boer is dat geen zaak van technologie, zoals de politici en industrie willen doen geloven, maar een zaak van vraag en aanbod. In de huidige sojamarkt is ongemengde soja nog slechts in beperkte hoeveelheden verkrijgbaar. Een beetje in de Verenigde Staten, en verder wat in Canada en mogelijk in Brazilië.

“Maar de notie dat het ook niet meer mogelijk is om in grote hoeveelheden niet gemanipuleerde soja te verbouwen en te verkopen is een leugen,” zegt de boer.

“Als Unilever morgen naar ADM stapt met een grote order voor niet-gemanipuleerde soja, dan is het voor ADM geen probleem om die soja te verbouwen en te leveren.”