Arie en Silvester, cabaretiers

'Voor de aardigheid' traden komedianten Arie Koomen en Silvester Zwaneveld wel eens samen op bij de 'Comedy explosion' in Amsterdam. Als 'Arie en Silvester' schreef het tweetal zich twee jaar terug in voor het Cameretten festival: “We oefenden een half- uurtje en werden desondanks tweede.” Inmiddels staat het duo onder contract bij Mojo Theater en is er het nieuwe programma 'Kloten!'.

“Maar we blijven gewoon twee mannetjes die het podium opstappen en wat leuks vertellen.” Silvester - de 'brabbelaar' van de twee - vertelt over de keuzes van een nieuwe generatie cabaretiers: RTL5 of John de Mol, de schouwburg of de kroeg.

“Arie en Silvester, dat zijn wijzelf, twee branieschoppertjes. Ik babbel en Arie is wat rustiger; hij wacht zijn momentje af en slaat dan onverwachts toe. Hoewel we onszelf misschien wat uitvergroten, zijn wij het, daar op het podium. Het voelt net als wanneer we samen in de kroeg zitten. Als ik een grap begin, dan weet ik wat Arie gaat doen. Dat gevoel is er gewoon. Het past.”

“Wij zijn grappenmakers, geen tekstschrijvers. Teksten leren we nooit uit het hoofd. Een grap kun je niet van te- voren uittekenen, die hangt af van hoe de zaal zich voelt. Wat we wel uitschrijven, wordt op het podium altijd weer anders. Uiteindelijk kiezen we wat het beste is voor de voorstelling. Grappen moeten inhoudelijk passen.”

Toch is het duo fanatiek tegen een inhoudelijke lijn in een voorstelling. “In onze vorige show, 'Wegens ziekte uitgesteld', was die lijn absoluut niet aanwezig. Dat was een bewuste keuze. Een thema is absoluut niet aanwezig. Mocht iets al te theatraal of te mooi gaan werken, dan gooien we dat er uit. Ik hou niet van dat serieuze gebral. Wij willen gewoon lol hebben op een podium. Een cabaretier als Youp van 't Hek doet net alsof hij, op een bepaald gebied tenminste, de wijsheid in pacht heeft. Ik heb daar een hekel aan. Zulke dingen krijg ik gewoon niet uit mijn bek. En Arie helemaal niet.”

Maar hoe moet het dan wel? “Je moet keihard om grappen kunnen lachen. Het moet onverwacht zijn en het publiek meetrekken naar een soort innerlijke climax of zo.”

Dat publiek heeft een grote invloed op het verloop van de voorstelling. “De zaal levert input en wij gaan daarmee aan de haal. Er gebeuren heel veel onverwachte dingen. En dan improviseren wij echt. Terwijl ik op het publiek reageer, schieten er razendsnel allerlei wendingen door mijn hoofd. Voor het maken van de juiste keuze daaruit bestaat geen schema. Dat is een gevoelskwestie. Van te- voren weet ik absoluut niet wat er gaat komen. Tijdens het improviseren ben ik helemaal leeg, ik hoor de opmerking pas wanneer ik haar heb uitgesproken. De gedachtegang is sneller dan het besef. En als je scherp bent, pak je zeker het goede. Dan is dat dé opmerking. Het heeft te maken met de spanning in de zaal, met de sfeer.”

“Het is de kunst de denkwijze van de mens met een grap te doorbreken. Je kunt heerlijk spelen met de wetten en vaste waarden die in het theater leven door er net één stap overheen te zetten. Mensen kennen het vaste patroon van het grappenmaken: iemand vertelt een verhaaltje, dan komt er iets, daardoor is het grappig en dan is het afgelopen. Wij zeggen dan: breng de clou pas als mensen denken dat die al is geweest. Eigenlijk is dat het geheim van de stand-up comedian: ga net iets verder dan het publiek verwacht.”

“Het mooie van theater is dat het live is. Het gebeurt op het moment zelf en is eenmalig.” Dit seizoen vindt er een televisieregistratie plaats voor RTL5. “We beseffen dat het televisiepubliek de spanning in de zaal in mindere mate ervaart. Maar tegelijkertijd heeft televisie een groot bereik. Je grappen komen terecht bij een breed publiek, niet alleen de echte diehards die naar jonge cabaretiers gaan. Voor onszelf gaat het erom iets tastbaars, zo'n videobandje, in handen te hebben. Wij zijn ook gevraagd om het nieuwe programma 'Comedy on delivery' van John de Mol te presenteren. Grappenmakers krijgen een brief thuis en moeten dan een probleem oplossen. Ook dit levert een groot publiek op, maar het is gewoon niet leuk. We hebben daar geen zin in en doen dat dus ook niet. Klaar.”

“De afgelopen tijd hebben we overal gestaan: van de kermis in Boekel tot in het Vondelpark. Nu zitten we bij Mojo Theater en wachten ons de kleine en soms de grote zalen van de schouwburgen. Mojo was een goede keuze. We krijgen meer mogelijkheden. Bij Mojo hangt een heel professionele sfeer. Maar ik heb niet het gevoel dat die mensen cabaret 'managen' omdat het 'in' is. Zij houden van het vak en begrijpen waar je mee bezig bent. Hoewel nu het grotere werk wacht, blijven we ook spelen in de kleine kroegjes. Er hangt een andere sfeer. Je kunt er je nagels scherpen aan mensen die eigenlijk niet willen. Het is alsof je in de bioscoop tijdens een spannende film opstaat om je grappen te vertellen. Eventjes heb je het heel zwaar. Je moet je bewijzen en die ervaring neem je weer mee het grote podium op.”

“Dat grote podium is nooit het doel geweest. We zijn niet op een missie. Het doel is dat Arie en ik plezier hebben in wat we doen. De keuze tussen werk en het cabaretierschap bestaat voor mij niet. Op een gegeven moment kun je met grappen misschien je geld verdienen en dat is dan leuk. Maar de drang om op podium staan is zo groot - ik besef het gevaar van deze uitspraak - dat ik ervoor zou betalen als dat zou moeten. 'Een tientje voor tien minuten op het podium'. Een soort contributie. Gelukkig werkt het systeem voor cabaret anders.”

“Door alle improvisatie vormt ons programma geen afgerond geheel. Eigenlijk is het nooit af. De eerste en de laatste voorstelling van een programma lijken in principe niet meer op elkaar. Er zijn andere grappen, in een ander tempo. Lang maakten we gebruik van dit 'doorgeefsysteem'. Oude act eruit, nieuwe erin. De voorstelling blijft daardoor leven, ook voor onszelf. Toch zijn we daar nu van afgestapt. Op een gegeven moment gaven we het nieuwe te snel weg. We zijn toen echt grappen gaan sparen.

“Vanaf september staat er een volledig nieuw programma. De titel is 'Kloten!'. Wij doen wat we leuk vinden. Wij blijven gewoon lekker doorkloten. Misschien een mooie kop voor dit verhaal: Arie en Silvester, ze blijven kloten!”