EEN KOZAKKENRUITER IS NOOIT BANG

Het Komisch Circus Paradox toert nog tot januari 1997 door heel Nederland.

Loevtilusan Artjakov is pas dertien jaar oud en bij wijze van spreken drie turven hoog, maar hij beweegt zich als een volwassen man door de circustent. Loevtilusan is duidelijk trots op wat hij doet: samen met zijn drie oudere broers Zaurbek (18), Zakir (19) en Ali (19) werkt hij als Kozakkenruiter in een spectaculaire act van het Russische Staatscircus, dat momenteel door Nederland toert met het Komisch Circus Paradox.

Toen zijn broers twee jaar geleden als kozakkenruiter bij het circus gingen werken, wilde Loevtilusan natuurlijk meteen hetzelfde doen. Maar zijn moeder, die zelf een hoela hoep-act in het circus doet, vond hem nog te klein om onder galopperende paarden door te kruipen. Hij vroeg het aan de begeleider van zijn broers, Davlet Chodzabaev. “Ook hij wilde geen kindercrêche”, zegt Loevtilusan, die uit het momenteel weer onrustige Tsjetsjenië komt. Vlak voor de voorstelling in Beverwijk draagt hij een trainingspak, daaronder een gouden hesje en een zwarte strakke broek. Zijn gezicht staat gespannen. “Maar ik mocht wel de paarden verzorgen. Omdat ik natuurlijk toch op de paarden ging rijden, bleek dat ik talent had, en mocht ik meedoen. Op school vroegen ze of ik goed genoeg kon rekenen om met geld om te gaan, dan was ik wijs genoeg om te gaan.”

Twee jaar later hangt hij moeiteloos aan één been aan een rondstuivend paard en staat hij met een stalen gezicht op de schouders van zijn broers, als top van een galopperende piramide. Het vurige kozakkenrijden, een echte Kaukasische traditie, zit hem gewoon in het bloed, verklaart Loevtilusan zijn aanleg. Mensen uit de Kaukasus, waar ook Tsjetsjenië toe behoort, zijn zeer temperamentvol, beaamt de Russische Katja Bondarew-Smitt (23). Met haar Nederlandse echtgenoot Ilja Smitt is ze verantwoordelijk voor de organisatie van de Nederlandse circustoer, nu treedt ze even als tolk op. Vanwege dat temperament verbaast het haar niet dat Loevtilusan Nederlanders omschrijft met het Russische woord 'priljitsjie'. “Het is moeilijk te vertalen, maar hij vindt Nederlanders mensen met hele goede manieren, keurig... mmm, hoe zeg je dat?” Loevtilusan komt zelf met het treffende voorbeeld: als Nederlanders gaan vissen, gooien ze zelfs de vis weer netjes terug in het water. We kunnen ons er wel iets bij voorstellen, maar zeker na het optreden van de vier broers is bewezen wat het tegenovergestelde van 'priljitsjie' is.

Loevtilusan voelt zich duidelijk thuis in de circussfeer waar Rusland zo'n lange traditie in heeft. De voorstelling van het Komisch Circus is dan ook een echte klassieker, inclusief poedels met strikjes, steppende apen, vliegende trapezes en een clown met rode neus. Het enige moderne trekje is de house-muziek die de jongleur begeleidt. De circussfeer is er echter niet alleen een van mooie kunsten, maar ook van hard werken, zo blijkt voor en tijdens de voorstelling. Want dezelfde jongleur die zich voor de pauze nog in de piste in het zweet stond te werken, staat in de pauze blikjes frisdrank te verkopen. En na de show is een gedeelte van de tent door andere artiesten alweer ingepakt, want morgen vertrekt het circus naar de volgende lokatie.

Loevtilusan woont met zijn broers in een caravan. Hij wordt regelmatig gepest, omdat hij de jongste is. Bang is hij eigenlijk nooit, hij vertrouwt op zijn broers. Eén keer heeft hij zijn voet gebroken, terwijl hij een salto van schouder naar schouder maakte. Hij zou ooit nog eens een truc willen leren die zijn vader kon: hangend aan de buik van een paard dat door een ring met messen springt. Loevtilusan: “Maar de beste truc hoeft niet per se riskant te zijn, als het er maar mooi uitziet.”