Regering Mexico vond rebellen ongevaarlijk

MEXICO-STAD - Met de dodelijke aanvallen deze week heeft de nieuwste Mexicaanse guerrillabeweging, het Volksrevolutionaire Leger (EPR), zich in één keer opgeworpen als de ernstigste bedreiging van de regering van president Ernesto Zedillo. En dat terwijl Mexico-stad poogde het EPR af te schilderen als een onbeduidende groep linkse dissidenten.

Met enkele gerichte guerrilla-acties in drie verschillende provincies op nagenoeg hetzelfde tijdstip, waarbij zeker 14 doden vielen, zijn al direct de tot nu toe succesvolle maatregelen van Zedillo om de economie van Mexico te vitaliseren en het politieke systeem te hervormen in gevaar gebracht.

Sinds de beweging in juni de publiciteit zocht stelt het EPR zich onverzoenlijk op. Dit in tegenstelling tot de Zapatisten, de Indiaanse rebellen in het zuiden van het land die met de regering onderhandelen over betere levensomstandigheden voor de arme bevolking in de provincie Chiapas.

In verklaringen en interviews eisen de rebellen van het EPR consequent de vervanging van de regering door een links bestuur en de invoering van een linkse grondwet. Niets minder.

Zowel de Zapatisten als de strijders van het EPR dragen sjaals en bivakmutsen om hun gezichten te bedekken. Maar de pijprokende en poëzie schrijvende Subcomandant Marcos geeft zijn Zapatisten een romantisch aura. De Zapatisten opereren alleen in de zuidelijke staat Chiapas en hun wapens zijn over het algemeen verouderd.

Trefzeker

De gecoördineerde en trefzekere aanvallen deze week van het EPR in verschillende staten op tientallen doelen toonden aan dat ze in een veel groter gebied opereren en dat ze veel beter bewapend zijn, met machtige AK-47's (Kalasjnikovs) en AR-15-geweren. Het EPR wenst een imago van meedogenloze en grimmige vastbeslotenheid.

Bij de aanval in het kustplaatsje en toeristische trekpleister Huatulco in de deelstaat Oaxaca vielen 80 gemaskerde mannen het dorpsplein aan en vervolgens het kantoor van de justitiële autoriteiten, het politiebureau en een marinebasis. Later lanceerden ongeveer 60 rebellen een aanval op het dorp Tlaxiaco, ook in Oaxaca. Op huizen waren slogans gekalkt met “Lang leve het EPR! Met de strijd van het volk zal het overwinnen!” De rebellen lieten pamfletten achter waarin werd opgeroepen tot de omverwerping van de regering en het uitroepen van een nieuwe, linkse grondwet voor Mexico.

Bij een aanval op Tixtla in de staat Guerrero werd een politiefunctionaris gedood. Op de Mexicaanse televisie waren beelden te zien van granaatinslagen bij een politiebureau in het populaire toeristenoord Acapulco. Daar raakte een politieman gewond. Het EPR kwam ook in Chiapas in actie door een snelweg te blokkeren.

“Ze beschikken blijkbaar niet over de fijngevoeligheid van de Zapatisten en vormen een grotere bedreiging wegens hun geografische verspreiding en hun weigering te onderhandelen”, meent Roderic Ai Camp, een militaire deskundige van de universiteit Tulane in New Orleans. Volgens hem heeft het Mexicaans leger maar beperkte middelen tot zijn beschikking en wordt een onevenredig groot aantal manschappen reeds in Chiapas ingezet.

Destabilisatie

Eén van de doelstellingen van het EPR is de destabilisatie van de Mexicaanse economie om zo buitenlandse investeerders af te schrikken. Daarvoor is de ondermijning van de toeristenindustrie nodig. “Dat kan de investeringen door buitenlandse bedrijven vertragen en daardoor weer de stabiliteit van de beurs ontregelen”, aldus Camp.

Tot deze week probeerde de regering de rebellen van het EPR af te doen als dromerige linkse mensen en criminelen die een “pantomime-spel” speelden met onbeduidende aanvallen. Politieke deskundigen waarschuwden al eerder dat er rekening diende te worden gehouden met het EPR. De gewelddadigheden deze week bewezen hun gelijk.

“Wij hebben ze altijd als gevaarlijk ingeschaald”, zegt Salvador Castaneda van het Centrum van Historische Studies van Gewapende Bewegingen in Mexico-stad. En Castaneda kan het weten. Hij was in de jaren zeventig een van de Mexicaane guerrillastrijders die streden voor een socialistische staat. Met spectaculiere ontvoeringen en bankberovingen haalden ze het wereldnieuws. Het EPR voert duidelijk dezelfde marxistische ondertoon waarmee de rebellenleiders van toen als Lucio Cabanas en Genaro Vazquez zich manifesteerden.

De Zapatisten daarentegen zijn veel gematigder. De strijd die in 1994 begon is gericht tegen de uitbuiting van de inheemse boerenbevolking in Chiapas. Het Zapatista Nationale Bevrijdingsleger ontkent dan ook elke betrokkenheid met de EPR-activiteiten.