Meer klachten tegen Kushi Instituut/'Als je dit dieet volgt loop je over een jaar weer op de gracht te fluiten'

AMSTERDAM - Het stapeltje aangiften tegen Adelbert Nelissen, directeur/eigenaar van het Amsterdamse macrobiotische centrum Kushi Instituut, is aangegroeid tot negen. Het Comité tegen misbruik van macriobiotiek deponeerde gisteren vier nieuwe 'strafklachten' bij de Amsterdamse officier van justitie.

Volgens het Amsterdamse gemeenteraadslid Roel van Duijn, initiatiefnemer van het comité, is er ook in de vier nieuwe gevallen sprake van het onbevoegd uitoefenen van de geneeskunst en mogelijk, in één geval, dood door schuld. De officier van justitie heeft onlangs de politie gevraagd onderzoek te doen naar de beschuldigingen die tegen Nelissen zijn ingebracht. Pas daarna beslist het Openbaar ministerie over een eventuele vervolging op grond van de Wet beroepen individuele gezondheidszorg (BIG).

Art. 96 van die wet stelt dat mensen die in de gezondheidszorg werken geen schade of kans op schade mogen veroorzaken, bijvoorbeeld door een reguliere medische behandeling te belemmeren. Op overtreding staat maximaal drie maanden hechtenis of 5000 gulden boete. Omdat in het artikel een ruime uitleg wordt gegeven aan het begrip 'werkers in de gezondheidszorg', staat al vrijwel vast dat Nelissen onder de werking van de wet valt.

De nieuwe aangiften volgen op een zwartboek van het Comité tegen misbruik van macrobiotiek, met vijf klachten tegen Aldelbert Nelissen. De macrobioot zou kankerpatiënten stelselmatig hebben afgehouden van het inroepen van medische hulp. Zolang ze zich maar zouden houden aan een streng macrobiotisch dieet zouden ze de ziekte de baas kunnen worden, zo werd hun volgens het zwartboek voorgespiegeld. Nelissen ontkent de aantijgingen: hij zou de mensen die bij hem op consult komen slechts leef-en eetadviezen geven en zich nooit inlaten met medische zaken. “Ik ben geen medicus”, zei Nelissen na publicatie van het zwartboek.

Eén van de nieuwe klachten is afkomstig van Nanne Weber uit Utrecht. Zij beschreef onlangs in een ingezonden brief in NRC Handelsblad de ervaringen die haar zus in 1984 had met het Kushi Instituut, dat toen nog Oost-West Centrum heette. De vrouw leed aan baarmoederhalskanker in een behandelbaar stadium (Pap 3b). Maar ze was in contact gekomen met het Oost-West Centrum en had besloten macrobiotisch te gaan leven. Daarvoor was ze destijds ook afgereisd naar een macrobiotisch centrum in Zuid-Frankrijk. Tegen de adviezen van de arts in, had ze afgezien van een operatie. Bij het Oost-West Centrum was haar verteld dat ze met een dieet een kans op genezing maakte.

Toen Nanne Weber haar zus najaar 1984 terugzag, was de vrouw sterk vermagerd, had bloedingen, een opgezette voet en ze klaagde over extreme vermoeidheid en pijn. Niettemin dacht ze dat de kanker minder was geworden, maar ze maakte zich volgens Nanne Weber wel veel zorgen over haar algemene gezondheidstoestand.

Het Oost-West Centrum meldde haar echter telefonisch dat ze haar dieet niet goed genoeg volgde. “Haar voeding bestond op dat moment uit negentig procent granen. Haar gewichtsafname werd gebagatelliseerd. Er kwam niemand langs. Het kostte zes weken om haar er toe te brengen een arts te raadplegen”, aldus Weber. “Toen bleek dat de tumor niet meer operabel was. Ze woog nog geen vijftig kilo.”

Weber vindt het vanzelfsprekend dat haar zus een eigen keuze maakte, “hoe moeilijk dat ook te aanvaarden was voor mij en anderen die niet in deze keuze waren gekend”, maar zij vindt daarnaast dat dit niets af doet aan de verantwoordelijkheid van de mensen van het Oost-West Centrum. “Zij hebben haar misleid over hun medische deskundigheid. Zonder iets te doen, zagen zij aan hoe ze pijn had en snel aftakelde. Ze hebben haar tenslotte in de steek gelaten toen haar ziekte zich niet volgens hun theorie ontwikkelde.”

Na bestraling in het Anthoni van Leeuwenhoek ziekenhuis leefde de vrouw nog een jaar. Ze stierf op 31-jarige leeftijd. “Haar dood was waarschijnlijk te voorkomen geweest.” Nanne Weber zegt dat er destijds is afgezien van juridische actie, omdat de schuldvraag moeilijk zou liggen. “Ik weet zelfs niet eens of het Nelissen was bij wie ze in het Oost-West Centrum op consult was.”

Voor Roel van Duijn is die vraag niet zo relevant. “Het is duidelijk dat ze bij het Oost-West Centrum op consult is geweest, de voorganger van het Kushi Instituut, en naar mijn weten was Nelissen daar toen al directeur. Daarmee is hij verantwoordelijk.”

Een tweede (nieuwe) klacht is afkomstig van mevrouw M. Zwetsloot uit Wageningen. Zij en haar man, G. Wilders, kwamen in de zomer van 1995 in contact met Nelissen. In maart van dat jaar was bij Wilders alvleesklierkanker geconstateerd. Tijdens het consult in het Kushi Instituut zou Nelissen volgens mevrouw Zwetsloot een voedingslijst met haar man hebben doorgenomen en hem hebben gezegd: 'Als je dit dieet volgt, loop je over een jaar weer over de grachten te fluiten'.

Het echtpaar ging op dringend advies van Nelissen naar een macrobiotische cursusweek in Friesland, georganiseerd door het Kushi Instituut. “Die cursus kostte ons 2500 gulden”, vertelt mevrouw Zwetsloot. “Het voedingsadvies was vijftig keer kauwen op één hap. Tijdens deze week zei Nelissen dat mijn man met al zijn medicijnen moest stoppen. Ik ben toen heel erg boos geworden, omdat mijn man alleen pijnstillers gebruikte. Zonder die medicijnen zou hij creperen van de pijn.”

Het echtpaar besloot uiteindelijk “na veel twijfels en schuldgevoelens” te stoppen met macrobiotiek. “Nelissen maakt volgens mij misbruik van de kwetsbaarheid en angst van ernstig zieke mensen. Mijn man heeft na de diagnose kanker nog maar kort geleefd. Die korte tijd is door Nelissen voor een deel veel moeilijker geweest. Hij zadelt je naast alle onzekerheid, angst, woede, verdriet ook nog eens op met een schuldgevoel.”

Adelbert Nelissen wilde gisteren niet op de nieuwe beschuldigingen reageren. Zijn advocaat mr. B. Ficq kondigde aan dat zij een aanvullende strafklacht wegens smaad en laster zal indienen tegen Roel van Duijn, bovenop de eerdere strafklacht die ze bij het Amsterdamse Openbaar ministerie deponeerde. Volgens Ficq blijft Van Duijn 'onverstoord doorgaan met het doen van nieuwe, ongefundeerde aantijgingen'.

Ficq klaagde vorige maand Van Duijn en de zanger Wally Tax aan, nadat Tax de Amsterdamse officier van justitie verzocht ook de dood van zijn vrouw, de schrijfster Laurie Langenbach, te betrekken bij het onderzoek naar Nelissen. Ook Laurie Langenbach leed aan baarmoederhalskanker en was voor consult in contact gekomen met het Oost-West Centrum van Adelbert Nelissen.