HAKKELAAR-PROCES

Van een onzer verslaggevers AMSTERDAM - Officier van justitie F. Teeven leek rustig als altijd, al bedriegt de schijn soms. Maar zijn collega M. Witteveen heeft meer moeite zijn emoties te verbergen. Hij liep, terwijl de rechtbank het vonnis over de Hakkelaar voorlas, zichtbaar rood aan en balde zijn vuisten van spanning. “Het openbaar ministerie was namelijk wel toe aan een succesje”, puft hij na de uitspraak tevreden.

De twee kregen gisteren het voorlopig laatste na-praatje met hun hoofdofficier Vrakking. En ze hoefden niet bang te zijn voor wéér rode wijn met pizza. Op de dag van de uitspraak kunnen de officieren uit eten. Tijdens dat dinertje zullen ze tegen ieder die het horen wil, nog een keer vertellen dat ze 'heel blij zijn'.

“Het is misschien een beetje clichématig, maar het vonnis stemt ons nu eenmaal zeer tevreden”, zegt Teeven. “Het is een mooi vonnis, waarin alle punten zijn behandeld, met een goed toetsingskader, en daar kunnen we mee verder. Dit vonnis toont dat justitie in Nederland wel degelijk succesvol de top van een criminele organisatie kan aanpakken. In de toekomst zullen we dat soms met infiltraties doen, en soms via deals met criminelen. Het hof moet zich natuurlijk nog over de methode uitspreken, en uiteindelijk de Hoge Raad, maar het vonnis van de rechtbank is een begin.”

Volgens Witteveen heeft de rechtbank een 'buitengewoon grote verantwoordelijkheid' op zich genomen, door zo gedetailleerd op het kroongetuige-vraagstuk in te gaan. “Wat een verschil met een Rotterdamse zaak, waarin de verdachte vrijuit ging en de rechtbank nauwelijks inging op de deal die met getuigen gesloten was. De rechtbank is er duidelijk niet voor weggelopen, en daardoor is er nu een duidelijk kader geschapen waarbinnen justitie kan opereren.”

Ook over de hoogte van de straffen kan Witteveen alleen maar glunderen. “Die zijn behoorlijk! Verdachte K. heeft zelfs een hogere straf dan was geëist. De strafmaat is vaak een moeilijk onderwerp. Maar de laatste jaren is met de Zwolsman-zaak en de Helman-zaak wel een soort bandbreedte gecreëerd, en als ik nu naar de straf voor Johan V. kijk, kan ik constateren dat deze boven in die brandbreedte zit. De straf moet voor de verdedigers teleurstellend zijn en dat feit stemt ons weer zeer tevreden.”

Hoewel beide officieren winnaars zijn in deze zaak, willen ze het woord 'prestigeslag' ook op deze voor hen mooie dag niet in de mond nemen. “Nee”, zegt Witteveen, “maar ik wil wel benadrukt zien dat het vonnis van vandaag zeer belangrijk voor ons is. Het parket Amsterdam had dringend een succes nodig. Toen we begin jaren negentig met het onderzoek naar Johan V. begonnen, was het duister, of het überhaupt mogelijk zou zijn een man als hem te vervolgen. Hij is mondiaal gezien een van de grootste drugshandelaren, en we hebben in de vervolging echt risico's moeten nemen, omdat het juridisch kader buitengewoon vaag was. En als dit dan lukt, is dat niet zomaar een overwinning.”

Irritaties

Tussen al die tevredenheid moeten de officieren ook wat irritaties kwijt, ook al noemen ze die 'verbazing'. Teeven: “Wat ons zeer verbaasd heeft, is de commotie die is ontstaan over het actieve persbeleid dat wij hebben gevoerd.” Het openbaar ministerie heeft tijdens het Hakkelaar-proces voor tienduizenden guldens advies ingekocht en benaderde actief de kranten en omroepen. “De verdediging deed dit ook op ruime schaal en daarmee hebben wij zeer goed kunnen leven. Maar als wij eens uit onze invoren toren komen, schijnen we meteen onze magistratelijkheid te verliezen. Er is ons verweten dat we het proces via de media hebben willen voeren. Maar zelfs de rechtbank heeft laten weten, dat zij vindt dat de kroongetuige-discussie ín de rechtszaal heeft plaatsgevonden, en dat die van hoog niveau was.”

Volgens Teeven wordt het tijd voor een brede discussie over kroongetuigen en deals met criminelen. “Van Traa, de voorzitter van de parlementaire enquêtecommissie Opsporingsmethoden, zegt heel gemakkelijk dat infiltratie nu bij wet is geregeld, en dat de deal met criminelen een nog zwaarder opsporingsmiddel is dat niet in de wet staat. Ik zou dat willen betwisten. Er zijn argumenten voor de stelling dat een deal veel minder vergaand is dan infiltratie.”

De officieren hebben deze slag tegen de Hakkelaar en consorten dan wel gewonnen, ze zijn benieuwd wat de onderwereld van dit verlies heeft geleerd. Justitie kon winnen door een financieel onderzoek in te stellen en via de Femis-bank de geldstromen van de Hakkelaar bloot te leggen. Vervolgens zijn criminele getuigen gebruikt om het bewijs rond te krijgen. “De fouten in de financiering zullen ze nooit meer maken”, aldus Witteveen. De drugsmiljoenen zullen in de toekomst nog beter worden afgeschermd.

En hoe de bendes in de toekomst omgaan met de leden die met justitie praten, daarvan heeft Witteveen tijdens dit proces al een voorbeeld gezien. Advocaat M. Moszkowicz zocht tijdens het proces contact met criminele getuige Karman, 'een showtje' volgens Witteveen, die suggereerde dat de advocaat achter de schermen getracht zou hebben hem van zijn getuigenis af te brengen. “Criminele organisaties zullen nu gaan proberen afvallige leden koste wat het kost binnen de bende te houden. Het is gewoon wachten op die tegenzet.”