Onderzoek naar plutonium mocht niet

Rechercheurs van de rijkspolitie die de vrachtbrieven van de ramp-Boeing moesten controleren, stelden begin 1997 voor ook onderzoek te doen naar de mogelijke aanwezigheid van vier kilo plutonium tussen die vracht. Hun voorstel werd afgewezen. De rechercheurs moesten direct stoppen met al hun onderzoek en ze werden bovendien een half jaar op een zijspoor gezet.

De rechercheurs, J. Houtman en J. de Rooij, zijn twee weken geleden door de parlementaire enquêtecommissie gehoord. Daarbij is niet specifiek naar deze feiten gevraagd, hoewel ze toen al wel bekend waren, bevestigen kringen rond de enquêtecommissie. Het ministerie van justitie wil hangende de enquête geen commentaar geven.

Dat plutonium - vooral bekend door zijn toepassing in kernwapens - onderdeel van een geheime lading van het rampvliegtuig zou zijn, werd al in 1994 door een Amerikaan beweerd. Het is echter nooit bewezen. Er zou volgens hem 27 kilo van het sterk radio-actieve metaal in het toestel hebben gezeten. Bronnen binnen de luchtvaartpolitie zeggen begin 1997 gedetailleerdere informatie te hebben gekregen. Van wie die kwam, is onduidelijk. Het zou nu gaan om vier kilo plutonium en 23 kilo lood als beschermende ommanteling voor radio-actieve straling.

Op basis daarvan wilden De Rooij en Houtman begin 1997 hun onderzoek naar de El Al-vrachtbrieven uitbreiden. Zij waren op dat moment al een half jaar bezig de fraude-aangifte van de vroegere El Al-medewerker J. Plettenberg te onderzoeken.

Die verweet El Al fraude met documenten. Het onderzoeksresultaat zou op 28 februari 1997 naar de Kamer gaan. Maar een paar dagen daarvoor stelde het OM in Haarlem - waar de luchtvaartpolitie onder valt - dat eindrapport zonder opgaaf van redenen uit. Uiteindelijk kwam het rapport pas op 31 juli, middenin het Kamer-reces, naar buiten. Hoewel sommige vrachtbrieven onverklaarbare afwijkingen vertoonden, concludeerde het OM dat er geen bewijzen voor fraude waren gevonden.

De Rooij en Houtman mochten hun onderzoek niet zelf afmaken. Daarvoor werden anderen ingeschakeld. De twee rechercheurs kregen eind februari plotseling andere taken toebedeeld. Houtman moest enkele maanden meerijden in een surveillance-auto op de Veluwe, De Rooij kreeg tijdelijk een kantoorbaan in Hoofddorp, meldden vrienden van hen.

Het OM wil niet zeggen waarom het onderzoeksvoorstel is afgewezen en verwijst naar het ministerie van justitie. Justitie weigert ,,gedurende de enquête'' te reageren op berichten rond de Bijlmerramp. ,,Het is aan de enquêtecommissie om iets met deze informatie te doen''.