De totale verlatenheid geschetst

THE CORRIDOR Regie: Sharunas Bartas. Met Katerina Golubeva, Viachslav Amirhanian en Sharunas Bartas. Te zien in Amsterdam, Rialto; Utrecht, 't Hoogt en Breda, Chassé.

In 'Trys dienos' zwerven twee Litouwse jongens en twee Russische meisjes een paar dagen door de vervallen Russische havenstad Kaliningrad. Het vliesdunne verhaal over hun op niets uitlopende ontmoeting is slechts een kapstok voor vele lange shots waar de troosteloosheid van afdruipt. Verlaten boulevards en pleinen waar de wind vrij spel heeft. De onttakelde haven waar een enkel schip binnenloopt. Zwervers, die beschutting zoeken tegen de kou en wind etc, etc. Bartas versterkte de desolaatheid van deze taferelen door ze te filmen in groezelige, naar het zwart-wit neigende, tinten.

Met behoud van zijn nihilisme, radicaliseert Bartas nu Antonioni's erfenis nog verder. 'The corridor' heeft helemaal geen verhaal en kleur meer. De film begint en eindigt met een gezicht op een verpauperde wijk in Vilnius. We zien wat daken met rokende schoorstenen en daarachter een fabriek.

Tussen dit begin en eind toont Bartas ons mensen die aan dezelfde gang in een vervallen woonkazerne wonen. We zien ze in extreem lange shots, zwijgend voor zich uitstarend en nutteloze handelingen verrichten. Even lijkt het of een engelachtige kwajongen tot hoofdfiguur zal uitgroeien. Maar die knaap verdwijnt weer uit de film. In het tweede deel zien we de bewoners op een feestje waar ze zich lam zuipen, met elkaar dollen en meedeinen op de klanken van een Zuidamerikaans lied. In al deze beelden wordt geen woord gesproken. Al wat we horen zijn omgevingsgeluiden, radio-muziek en geroezemoes waardoor de sfeer van verval verhevigd wordt.

Het niet communiceren wordt geaccentueerd door de immer voor zich uitstarende blikken. Of er iets (en wat dan wel?) in de hoofden omgaat, moet de kijker zelf uitmaken. Elke blik in 'Corridor' staat op zichzelf, lijkt op niets en niemand gericht te zijn. En zo heeft niets in 'The corridor' een oorsprong, richting, doel of duiding. Dat blijkt bijvoorbeeld ook heel duidelijk uit de scène waarin de engelachtige jongen iedere keer als hij opkrabbelt, weer door twee mannen in een modderige plas wordt geworpen. Waar de knaap dat aan verdient en wat de als automaten handelende mannen bezielt, is niet duidelijk.

Ook met deze scène, die sterk aan een performance doet denken, wil Bartas alleen maar de zinloosheid van het bestaan aangeven. Met 'The corridor' maakte hij een film die zo sterk afwijkt van de gebruikelijke verhalende cinema dat hij met speciale ogen bekeken moet worden.

'The corridor' is als een abstract schilderij. Bartas' beelden en geluiden zijn als kleuren en vormen. Ze hebben geen concrete inhoud en roepen (natuurlijk ook door de manier waarop ze gerangschikt zijn en op elkaar inwerken) alleen maar een gevoel op: dat van totale verlatenheid.

Is het niet fascinerend dat film de gelijke kan zijn van de abstracte schilderijkunst?