Van Zweden 'anders' in Sjostakovitsj

Jaap van Zweden is duidelijk bezig zijn 'image' op te bouwen. Op cd hoesjes oogt hij als een pop-achtig type, inclusief donker brilletje. Met de al eerder besproken cd vol smakelijke opera-melodieën dingt hij naar de gunst van breed publiek. Maar vergis u niet: wie ook naar buiten treedt met het eerste vioolconcert van Sjostakovitsj (en dat is heel wat zwaardere kost dan diens populaire 'jazz'-dansen) en met het avant-gardistische 'Gesungene Zeit' van Wolfgang Rihm, die moet een zeer serieus te nemen artiest zijn, die ook aan een duurzame reputatie werkt. dus: wie wegzwijmelt bij de opera-cd, zou de rug moeten rechten en ook eens luisteren naar deze SHOSTAKOVICH/RIHM (BMG Classics 74321 44783)

De donkerte van waaruit de solo-viool opstijgt in het nocturne (eerste) deel van het Sjostakovitsj-concert boeit gelijk; in prachtige lijnen (met smaakvol vibrato gekleurd) schuift de muziek opwaarts als een glanzende maan. In wezen een erg romantisch en dramatisch deel van liefst 13 minuten, vol buitengewoon orkestraal tegenspel, prachtig gerealiseerd door het Radio Filharmonisch Orkest geleid door Edo de Waart. Het daarop volgend Scherzo is buitelend, scherp gesneden, met ritmen (wat kon die man swingen!) en instrumentaties die 'echt Sjostakovitsj' zijn. De groots opgezette Passacaglia (overweldigende blazersinleiding) wordt gekenmerkt door een aangrijpend thema voor de solist die in steeds hoger en hartstochtelijker vlucht geraakt. Van Zweden speelt met durf; de cadens in dit deel is een belevenis zoals hij er zelfs bij snuift en stampt om de emoties van Sjostakovitsj op de felste, meest bitse wijze uit te beelden. Groots, dit spel, en beslist niet van een gladjakker wat de hoes suggereert.

En dan is er nog dat eendelige concert van Rihm (geboren in 1953), voortkomend uit een drietoons motief, langgerekt zich ontplooiend. Dit concert ligt soms ijzingwekkend hoog. Spaarzaam, alsof we boven de boomgrens zitten, worden andere instrumenten meegeweven, in dit geval van het Concertgebouworkest onder leiding van Zoltán Peskó. En dan opeens een forse ontlading, crescenderend in koperblaasinstrumenten en bombardementen van slagwerk. Een concert ook vol tederheid, een kwaliteit die Van Zweden tot in de toppen aanvoelt en weergeeft in smetteloos helder spel.