Veerboot gaat de wetenschap dienen

Van onze wetenschapsredactie AMSTERDAM - De veerboot Schulpengat, die een dienst onderhoudt tussen Den Helder en Texel, gaat binnenkort de wetenschap dienen. Ook de passagiers zullen merken dat er allerhande meetapparatuur in de boot is ingebouwd.

Wetenschappers van het Nederlands instituut voor onderzoek der zee (Nioz), gevestigd op een steenworp afstand van de plaats waar de veerboten op Texel aanmeren, hebben een periodieke onderhoudsbeurt van de Schulpengat benut om apparatuur te installeren in de romp van de boot.

Daarmee worden tijdens de overtochten continu de temperatuur, de stroomsnelheid en de hoeveelheid zand, slib, zout en plankton in het water geregistreerd. Met behulp van satellieten wordt de positie van de boot voortdurend gevolgd.

Donderdag komt de Schulpengat opnieuw in de vaart. Gedurende ongeveer twee maanden, verwacht Nioz-projectleider Herman Ridderinkhof, wordt er proefgedraaid met de apparatuur. Daarna is het de bedoeling dat ook de passagiers een aantal gegevens live te zien krijgen. Op beeldschermen, zoals ook in de burgerluchtvaart gebeurt.

“We weten nog niet precies wat we laten zien. We denken bijvoorbeeld aan een kaartje met daarop de positie van de boot. 1998 is door de VN uitgeroepen tot het Jaar van de oceanen, en wij willen oceanografie graag dichter bij de mensen brengen. De exploitant van de veerdienst, Teso in Den Helder, werkte graag mee.”

Telkens wanneer de Schulpengat aanmeert op Texel, worden de meetgegevens van het laatste uur doorgeseind naar de onderzoekers van het Nioz. Ook worden ze direct op het Internet geplaatst.

Volgens Ridderinkhof wordt de Schulpengat 's werelds eerste veerboot die op deze schaal voor wetenschappelijk onderzoek wordt ingezet. “Voor ons is het belangrijk dat we gedurende lange tijd kunnen meten op een vast traject. Het is wel bekend hoe groot bijvoorbeeld het gemiddelde transport van zand en slib naar de Waddenzee is, maar over de variaties bij verschillende weersomstandigheden en stroomsnelheden weten we nog maar weinig. Het is daarom voor ons erg plezierig dat de Schulpengat ieder half uur hetzelfde traject aflegt, van 's morgens vroeg tot 's avonds laat.”

Om de apparatuur te huisvesten moesten er twee gaten worden gemaakt in de romp van de Schulpengat. De zender die geluidsgolven naar de bodem stuurt en weer opvangt, bevindt zich aan de onderzijde van de boot, in een beschermende kooiconstructie. Elders in de romp is een buis geplaatst die voortdurend water naar binnen (én weer naar buiten) pompt. In de buis zitten sensoren waarmee de metingen aan het water worden gedaan.

Het maken van de gaten in de romp is volgens Ridderinkhof “goed besproken met de verzekeringsmaatschppijen.” De onderzoeker hoopt dat de meetapparatuur intact blijft tot de Schulpengat voor zijn volgende onderhoudsbeurt in dok moet, over tweeëneenhalf jaar.