Minima besteden nu 40 procent aan wonen

Van onze redactie economie AMSTERDAM - Huurders met een bijstands- of arbeidsongeschiktheidsuitkering of een inkomen op het minimumniveau gaven vorig jaar meer dan 40 procent van hun inkomen uit aan woonlasten.

Die cijfers heeft de vakcentrale FNV gisteren bekendgemaakt. De FNV doet jaarlijks een onderzoek naar de inkomenspositie en woonlasten van 400 huishoudens rond het sociaal minimum. Volgens de FNV zijn de woonlasten gestegen van 39,8 naar 40,5 procent van het inkomen en daarmee is de grens van veertig procent van het inkomen overschreden. Die stijging is opmerkelijk, omdat de huren in 1995 minder zijn gestegen (4,2 procent) dan in de jaren daarvoor. Bovendien is er een kindertoeslag ingesteld bij het vaststellen van huursubsidie voor minima. Daar staat tegenover dat sinds het eind van de jaren tachtig de huursubsidie op duurdere woningen niet meer in dezelfde mate stijgt als de huur.

De hogere woonlasten zijn verder voornamelijk een gevolg van steeds hogere gemeentelijke en provinciale heffingen, die in deze berekening tot de woonlasten worden gerekend. Terwijl vorig jaar nog 564 gulden gemiddeld aan dit soort belasting moest worden betaald, is dat opgelopen tot 652 gulden. Dat is een stijging van 15,6 procent. Slechts 13 procent van de minima heeft de heffingen kwijtgescholden gekregen door provincie of gemeente.

De FNV vindt dat maatregelen nodig zijn om te zorgen dat de woonlasten niet een nog groter deel van het inkomen van minima gaan opslokken. Zo bepleit FNV-bestuurder H. Muller dat er een maximum wordt gesteld aan huurverhogingen. Muller wil bijvoorbeeld dat huren jaarlijks maximaal stijgen met het inflatiepercentage. Ook wil de FNV'er dat de politiek afziet van verdere ingrepen in de huursubsidie. Verder wil de vakcentrale dat gemeenten meer ruimte krijgen voor kwijtschelding en die ook goed benutten.

Volgens de vakcentrale is het opvallend dat maar liefst 15 procent van de arbeidsongeschikten onder het sociaal minimum uitkomt. Zij krijgen soms tot 300 gulden per maand minder dan het minimum. De FNV vermoedt dat dit het gevolg is van het niet gebruiken van de Toeslagenwet of aanvullende bijstand. Nu moeten de gegadigden deze extra uitkeringen zelf aanvragen. De FNV stelt voor om het systeem zodanig te veranderen dat de uitvoeringsorganen zelf in kaart moeten brengen of mensen recht hebben op extra uitkeringen.

Niet geprofiteerd

Volgens de FNV blijkt uit het onderzoek dat uitkeringsgerechtigden de afgelopen jaren niet mee hebben geprofiteerd van de welvaartsontwikkeling. Met die ontwikkeling zet het kabinet de samenhang in de samenleving op het spel, zo stelt de vakcentrale. Nodig is daarom een koppeling tussen lonen en uitkeringen. Verder pleit de FNV voor gerichte steun aan hen die langdurig op het minimum zitten en aan huishoudens op het minimum met kinderen. In de komende discussies over de toekomst van het sociale-zekerheidsstelsel dient wat Muller betreft “het verbeteren van het inkomensniveau van deze mensen” dan ook centraal te staan.

Onder de onderzochte bijstandstrekkers blijkt 9 procent bijverdiensten te hebben. Onder WAO'ers is dit percentage slechts 3. Bijverdienen is volgens het onderzoek voor slechts een kleine groep mensen weggelegd; namelijk jong, relatief goed opgeleid en dikwijls met kinderen. De grootste vakcentrale ziet daarom weinig in een systeem om een lagere minimumuitkering te koppelen aan een ruimere bijverdienregeling. Een dergelijke verandering brengt grote risico's met zich mee omdat bijverdienen slechts weggelegd blijkt voor een beperkte groep.