De kinderen kunnen de as van vader of moeder eerlijk verdelen

'Met crematorium Rijtackers . . .'. Alsof ze bij een party-centrum werkt, zó vrolijk klinkt de telefoniste van 'crematorium en rouwkamers Rijtackers' te Eindhoven. “We zijn wel een bedrijf waar veel verdriet voorkomt, maar met een vriendelijke toon is niets mis”, vindt beheerder P. Hörmann.

Het Eindhovense complex, eigendom van Dela, is door de combinatie van crematorium en uitvaartcentrum (met negen rouwkamers) volgens Hörmann uniek in Europa. Tot een half uur voor de crematie kan afscheid worden genomen van de overledene; wel zo handig voor familie die van ver moet komen. De gewijzigde wet op de lijkbezorging - de Eerste Kamer geeft naar verwachting deze maand het groene licht - biedt ruimere mogelijkheden voor rouwverwerking dan de oude en is om die reden zeer toe te juichen, vindt Hörmann.

De belangrijkste wijziging betreft de asbestemming. Is het nu zo geregeld dat de as van een overledene uitsluitend op een daartoe geëigend strooiveld of op open zee mag worden verstrooid, binnenkort mag dat op elke geliefde plek, mits de eigenaar toestemming geeft. In Rijtackers staan nu reeds tientallen urnen met as klaar om, zodra de wet definitief is, ergens te worden geleegd. Een goede zaak dat het straks officieel mag, vindt Hörmann, al was het maar omdat de oude wet toch niet te handhaven was. Mensen krijgen de urn mee naar huis, maar de wet bevat geen bepaling hoe verder met de as te handelen. Wie besluit de inhoud te verstrooien hoeft niet bang te zijn te worden gepakt. “Bij ons is eens een schaapherder gecremeerd. Wat zou er nu mooier zijn dan de as op zijn geliefde heide te verstrooien, vonden zijn kinderen. Het enige dat wij mochten doen was de urn meegeven naar huis. Einde verhaal . . .” En de herder? Die ligt nu toch op de heide? “Tja . . .”.

Hörmann is trouwens wel benieuwd hoe het de mensen zal vergaan die de overheid keurig om toestemming vragen of ze de as ergens mogen verstrooien, bijvoorbeeld op de heide. Of in het bos. “Ik denk niet dat de overheid toestemming zal geven. Inderdaad, dat schiet niet erg op, nee. Ik zou zeggen: laten we het eens onderzoeken”. Voor wie al een aardig plekje denkt te hebben gevonden, zitten er trouwens nog wel meer adders onder het gras: “Een strooiveld bij een crematorium is te vergelijken met een kerkhof: het is zeker dat de as er een groot aantal jaren blijft. Wie de as ergens anders naar toebrengt heeft die zekerheid niet. Ik ken een voorbeeld van mensen die de as van hun vader in Spanje verstrooiden, op de camping waar altijd zijn caravan stond. Twee jaar later stond er een groot hotel. En hoe moet het als als iemand de as in de tuin verstrooit en na een tijdje verhuist?” Volgens Hörmann doen mensen er verstandig aan eerst eens op het crematorium te gaan praten alvorens ergens as te gaan strooien. “Wij vinden het het beste om zoiets pas na de crematie te bespreken.”

Een andere belangrijke wijziging in de wet is dat de as van een overledene in meerdere delen mag worden gescheiden. De kinderen kunnen vader of moeder zo als het ware verdelen, wat in ieder geval voorkomt dat over de asbestemming familietwist ontstaat. De nieuwe regels maken het verder mogelijk dat nabestaanden een kleine hoeveelheid as van de overledene met zich mee kunnen dragen. Volgens Hörmann zijn kunstenaars momenteel druk bezig daarvoor medaillons en andere sieraden te ontwerpen. “Ik verwachtte dat het zo'n vaart niet zou lopen, maar heb me vergist. De belangstelling is enorm.” Vooruitlopend op de wet zijn bij de meeste crematoria volop holle hartjes, kruisjes, maar ook glazen mini-stolpjes en abstracte kunstwerkjes-om-as-in-te-doen te koop.

Hörmann verwacht overigens niet dat de wetswijziging tot een revolutie in crematieland zal leiden. “Ook bij ons wordt alles moderner, maar dat gaat heel langzaam. Ik denk dat bij hooguit één op de tien crematies de as een andere bestemming krijgt dan onder de oude wet. Wij gaan mensen ook niet uitgebreid voorlichten. Wie de as meeneemt, tekent voor ontvangst en voor kennisneming van de desbetreffende artikelen in de wet op de lijkbezorging. Net zoals vroeger. Wat iemamd vervolgens met de as wil doen, moet iedereen zelf weten. Toch een tip? Strooi de as dicht bij de grond uit. Zeker als het waait.”