Honderdduizend banen voor jongeren, extra politie en open scholen

PARIJS - De jongeren in de verpauperde 'banlieue' van Lyon hadden er weinig vertrouwen in, maar de Franse minister-president Alain Juppé klonk gisteren uiterst optimistisch: hij gaat de komende vier jaar honderdduizend 'stadsbanen' aanbieden aan 18- tot 25-jarigen in achterstandsbuurten.

Het actieplan tegen de jeugdwerkloosheid is een van de zeventig maatregelen die Juppé gisteren aankondigde in Marseille. Zij maken deel uit van het Stadsherstelplan waarvoor de Franse regering vijf miljard Franse francs (ruim 1,5 miljard gulden) per jaar ter beschikking stelt.

In zijn verkiezingscampagne had president Jacques Chirac het nog ambitieus over het nieuwe 'Marshall-plan'. Die verwijzing naar het Amerikaanse reddingsplan voor Europa in 1945 wekte wellicht te hoge verwachtingen. De naam werd dus maar veranderd toen de maatregelen een half jaar geleden werden uitgesteld. Het wachten was vanaf dat moment op het Nationaal programma voor stedelijke integratie.

Ook die titel haalde de eindstreep niet. In Marseille, de stad waar zijn minister van ruimtelijke ordening, Jean-Claude Gaudin, tevens burgemeester is, presenteerde minister-president Alain Juppé gistermiddag het 'Pacte de relance pour la ville', kortom een 'stadsopkrik-plan'.Volgens critici is de inhoud evenveel afgezwakt als de naam.

Het programma strekt van veiligheid en werk tot sociale voorzieningen. 350 stadswijken in heel Frankrijk moeten ervan profiteren. In het plan worden ze 'de gevoelige zones' genoemd, een eufemisme voor arme achterstandsbuurten waar drugs vaak de motor zijn achter de jeugdcriminaliteit, het geweld (vooral tegen de politie) steeds heftiger vormen aanneemt, culturen regelmatig botsen en religieus fanatisme jongeren aantrekt die op zoek zijn naar hun identiteit.

Na een bezoek aan een aantal projecten in Marseille kondigde Juppé aan dat hij drie bedoelingen heeft met zijn voorstellen: hij wil de bewoners van de moeilijke wijken, vooral de jongeren, een gevoel van eigenwaarde geven; de openbare orde herstellen en de kwaliteit van het dagelijkse leven verbeteren.

Bij de eerste optie past de instelling van een twintigtal 'vrije zones' voor winkeliers en ondernemingen. Tot dusver hebben er velen de benen genomen uit beruchte buurten zoals La Seine-Saint-Denis in het district éle-de-France. Ze vinden het er te gevaarlijk of verdienen er niet genoeg. De regering hoopt nieuwe zaken te lokken en oude te houden door een ontheffing van de inkomstenbelasting of de huur. Ondernemers met geldnood kunnen aankloppen voor financiële steun.

Andere maatregelen betreffen de openstelling van scholen tot zes uur 's avonds, in het weekeinde en zelfs in de vakanties. Leerlingen moeten daar onder meer hulp krijgen bij hun huiswerk.

In geval van schoolverzuim komt de kinderrechter eraan te pas. Speciaal voor jonge delinquenten wil de minister-president vijftig verplichte onderwijsprojecten creëren, maar Franse kinderbeschermers hebben daar al tegen geprotesteerd.

Juppé probeert de veiligheid te herstellen door de komende drie jaar drieduizend extra politie-functionarissen in te zetten in de 'banlieues'. Er komen meer rechtbanken, maar ook meer laagdrempelige bureaus voor rechtshulp. En de flats krijgen bewakers. Essentieel voor de leefbaarheid acht de minister-president de aanwezigheid van sociale voorzieningen. Sommige buurten hebben nu niet eens een postkantoor of school.

In het Franse dagblad Le Figaro hamerde Alain Juppé er woensdag al op dat hij geen kant-en-klaar plan zou presenteren. “We willen de komende maanden met alle betrokkenen onderzoeken hoe we het verder kunnen invullen, om te beginnen de burgemeesters, gemeenteraden en wijkorganisaties. Dit keer gaan we het anders aanpakken dan de vorige regeringen.”

Scepsis

De afgelopen twintig jaar zijn er inderdaad al talloze EHBO-plannen voor de verpauperde wijken verschenen. De voorgangers van Juppé probeerden hun verkiezingsslogans waar te maken door onderzoekscommissies in te stellen, speciale ministers voor stadszaken te benoemen of extra budgetten ter beschikking te stellen. Zonder resultaat, want het aantal 'gevoelige zones' is alleen maar toegenomen. In 1988 waren er nog vierhonderd, nu ruim drie keer zoveel.

Geen wonder dat ook dit Stadsherstelplan met de nodige scepsis wordt ontvangen. Bijvoorbeeld door de werkloze Francisco (19) in een buitenwijk van Lyon: “Als er honderdduizend banen komen, wil ik er graag een. Maar ik durf er nauwelijks van te dromen. Er is me de afgelopen jaren al teveel beloofd.”