Advertentiecampagne levert fraters honderden reacties

Een half jaar na hun opmerkelijke advertentiecampagne voor nieuwe leden en nieuwe bondgenoten zijn de fraters van Tilburg met vijftien mensen serieus in gesprek over een mogelijk lidmaatschap en zijn er nog eens 140 mannen en vrouwen geïnteresseerd in de door de fraters gelanceerde 'beweging van barmhartigheid'. Gisteren brachten ze het naar buiten, niet als 'daverend succes', wel als een opmerkelijk resultaat.

'Sterven of werven?' was een jaar of tien geleden de vraag onder de snel vergrijzende en afkalvende congregaties van zusters en broeders. Het gaat dan om de de vele in de negentiende eeuw opgerichte kloosterordes van vrouwen en van mannen die niet voor het gewijde ambt kiezen; zij wijdden zich vooral aan onderwijs en gezondheidszorg. Op het hoogtepunt waren er in Nederland wel zo'n 40 000. Maar leken namen hun werk over en het kloosterleven stortte in de jaren zestig in. Sterven of werven? De realo's stelden met kracht van argumenten: wij zijn uitgediend, laat ons sterven met ere en zeker niet werven.

Toen al verzette Wim Verschuren van de fraters van Tilburg zich tegen dat sterfscenario. Zijn congregatie was dan wel in het Nederlandse moederland in de neergang en oud en grijs, maar in Kenia en Indonesië is er groei en bloei. Met het oog op hun 150-jarig jubileum in 1994 bezonnen de fraters zich op wat hen nu eigenlijk bewoog en waar het stichter bisschop Zwijsen ooit om begonnen was. Zij kwamen uit bij het woord 'barmhartigheid', maar dan zonder het neerbuigende dat dit woord is gaan aankleven en bederven.

Het plan kwam op zich naar buiten te presenteren: het kan nog - frater worden: ,,mensen met een hart die het lef hebben...'' In Amerika zijn wervingsadvertenties voor seminaries en paters en nonnen heel gewoon en in sommige zwaar-roomse blaadjes in Nederland vind je ze ook. Maar het is hier eigenlijk not done. De fraters doorbraken dat taboe, zij het in vrees en beven: slaan we de plank vreselijk mis? valt het dood? maakt men ons belachelijk? Ze hebben advertenties geplaatst. Tussen de personeelsadvertenties - fors formaat, stevige tekst: geen salaris, geen promotie, niet trouwen. De algemene overste van de fraters, drs. Harrie van Geene, vindt een vergelijking van zíjn campagne met de Amerikaanse gebruiken niet gelukkig. Zij hebben er juist zorgvuldig iets nieuws, iets prikkelends van gemaakt, wars van het gebruikelijke zalvend jargon, de vrome teksten, het stoffige imago in zulke advertenties. Hun 'beweging van barmhartigheid' is geen schuilplaats voor de wereld.

De vier advertenties - drie echt voor nieuwe leden en een voor bondgenoten - leverden enkele honderden reacties op, plus brede belangstelling in de media. Mensen reageerden van allerlei leeftijd, van beide seksen, uit diverse kerken en van verscheiden maatschappelijke achtergrond. Intensieve gesprekken zijn gevolgd en zeker bij lid worden (intreden) gaan de fraters niet overhaast te werk. Definitieve cijfers zijn er dan ook nog niet.

De campagne krijgt een vervolg, met advertenties in bescheidener formaat, maar met nog kernachtigere slogans: Geld en carrière? Wij weten wat beters! En: Frater worden? Je moet maar durven! En: De mooiste baan? Anderen op weg helpen? Met gratis 0800-nummer waarop een oude frater de beller voorhoudt dat de congregatie nieuwe leden zoekt, maar geen zweverige types.

De fraters willen een beweging van barmhartigheid vormen in een wereld en in een kerk waar teveel organisatie is en te weinig beweging. Zojuist hoorden ze op de radio een discussie over het zorgproduct: van zoiets gruwen ze.