Last van DDR-schulden naar toekomst geschoven

Van onze correspondent BERLIJN - De Duitsers gaan vanaf volgend jaar toch iets minder belasting betalen. De vooral in het westen van het land gehate solidariteitstoeslag, waarmee indirect de opbouw van de voormalige DDR wordt betaald, gaat met twee procentpunten omlaag.

De regeringspartijen CDU/CSU en FDP hebben in de nacht van woensdag op donderdag een akkoord bereikt over de dekking van het gat van ruim zeven miljard mark dat ontstaat door de verlaging van de 'soli' van 7,5 naar 5,5 procent. Zo wordt de aflossing van staatsschulden op de lange baan geschoven. Het gaat daarbij om schulden ter hoogte van 350 miljard mark die bij de hereniging van de twee Duitslanden van het communistische regime zijn overgenomen. Verder gaan er overheidsdomeinen in de verkoop.

Over de verlaging van de toeslag was al eerder politieke overeenstemming bereikt. Maar cruciaal was het vinden van een dekking. De liberale FDP weigerde akkoord te gaan met een verhoging van indirecte belastingen, zoals de benzine-accijns.

WEGGEHOOND

De oplossing die nu is gevonden, is weggehoond door de oppositie. SPD en Groenen spraken gisteren van 'een boekhoudkundige truc'. De last van de oude DDR-schulden wordt naar de toekomst verschoven en dat is gevaarlijk, vinden zij. Ooit zullen de schulden toch afgelost moeten worden. “Het is puur goochelen”, aldus Rudolf Scharping, de SPD-fractievoorzitter in de Bondsdag.

Het politieke akkoord is een grote overwinning voor de FDP. De kleinste regeringspartij hamert al sinds jaar en dag en tot vervelens toe op verlaging van de solidariteitstoeslag. De FDP, die zich steeds meer ontpopt als een anti-belasting-partij, probeert zo weer in de gunst van de kiezers te komen. De liberalen zweven in opiniepeilingen rond de kiesdrempel van vijf procent.

Ook voor bondskanselier Helmut Kohl is het van levensbelang dat zijn regeringspartner boven de vijf procent uitkomt. Hij zet al zijn kaarten op voortzetting van deze coalitie na de Bondsdagverkiezingen van september volgend jaar. De bondskanselier is er dan ook mee akkoord gegaan dat de soli omlaag gaat.

Kohl stond onder sterke druk van enkele prominente partijgenoten, minister-presidenten van deelstaten in de vroegere DDR, die van een verlaging van de toeslag niets willen weten. Hoewel er per saldo niet minder geld naar het oosten van het land gaat (er is immers een dekking gevonden), vrezen zij toch dat de solidariteit tussen oost en west onder sterke druk komt te staan en dat de kloof tussen de twee landsdelen groter wordt. De werkloosheid in de vroegere DDR is bijvoorbeeld al twee keer zo hoog als in het westen en de situatie wordt steeds somberder.

De soli is een heffing op de belastingaanslag die elke belastingbetaler moet betalen, uit oost én west. Het begrip solidariteit is kortom nogal betrekkelijk. Bovendien vloeit het geld niet rechtstreeks naar Oost-Duitsland, maar gaat het naar het ministerie van financiën, waar minister Theo Waigel al grote moeite heeft de gaten op zijn begroting te dekken. Uit speciale potjes wordt vervolgens de opbouw van de DDR gefinancierd.

Het akkoord tussen de regeringspartijen komt ironisch genoeg een dag vóór de dag van de Duitse eenheid. Vandaag is het zeven jaar geleden dat de twee Duitslanden zich herenigden. Ter gelegenheid van de feestdag zei bondskanselier Kohl dat de opbouw van het oosten 'absolute voorrang' blijft houden. Volgens hem hebben alle Duitsers de afgelopen zeven jaar 'een krachtsinspanning zonder weerga' geleverd. In totaal is er sinds 1990 al 950 miljard mark naar Oost-Duitsland gevloeid, meer dan een biljoen gulden.

Het was de bedoeling dat de verlaging van de solidariteitstoeslag onderdeel zou uitmaken van een omvangrijke belastinghervorming. Dit plan is echter gestruikeld in de Bondsraad, de Duitse Eerste Kamer, waar de SPD de absolute meerderheid heeft. De sociaal-democraten vonden dat de plannen te veel in het voordeel van de goedverdienenden zouden uitpakken. Bemiddeling tussen regering en oppositie leverde vervolgens niks op.

Daarop besloten CDU en FDP de verlaging van de soli uit het pakket te halen.

De SPD kan weliswaar in de Bondsraad opnieuw tegenstemmen, maar het plan tegenhouden kan ze nu niet. Daarvoor is in dit geval een tweederde meerderheid vereist.