Kwaliteit telt, niet het aantal alleen

De visitatiecommissie Godgeleerdheid vindt dat het aantal Samen-op-Weg-faculteiten terug moet naar drie. Theologie aan de rijksfaculteiten (vier jaar) met een kerkelijke aanvulling (twee jaar) staat onder kritiek: ze is niet praktisch genoeg en niet goed geïntegreerd. De geïntegreerde opbouw van de studie aan de katholieke en gereformeerde instellingen biedt betere mogelijkheden. Het op de praktijk gerichte jaar van de VU-faculteit geldt als de beste opzet ter voorbereiding op de praktijk.

In zijn pleidooi om niet te vlug afdelingen te sluiten, wijst prof. dr L.J. van den Brom, rector van de hervormde opleidingen (HTWI, twee jaar studie), vooral op de studentenaantallen. Hij stelt dat Kampen en de VU beter op hervormde structuur (duplex ordo) kunnen overgaan. De studentenaantallen aan de rijksuniversiteiten zijn de laatste jaren immers niet sterk gedaald. Daarnaast houdt hij niet van kerkelijke broedplaatsen voor dominees; liever heeft hij ze aan de openbare universiteit. Omdat het verwijt aan de VU dat men daar kasplantjes van dominees opkweekt niet serieus is, ga ik daar verder aan voorbij.

Getallen gaan echter aan de kwaliteitsoordelen van de Visitiatiecommissie voorbij. De duplex ordo is in verleden en heden ook door hervormde auteurs bekritiseerd (Van Oyen; M. de Jonge; een anomalie, een lam geval, zegt Kraemer; Berkhof was er altijd tegen). In het buitenland heeft men vrijwel overal kerkelijke seminaria of Divinity Schools. 'Kampen' is een seminarie. De VU is een 'Divinity School': geïntegreerde theologie aan een brede universiteit volgens de normen van de wetenschapsbeoefening, zonder de fictie dat wetenschap van Heilige Schriften geheel neutraal kan zijn.

Dan het studentental. Veel faculteiten stellen lagere eisen en schrijven allerlei studenten in. Onze faculteit heeft voorgesteld een gezamenlijk toelatingsexamen Grieks en Latijn in te stellen; de anderen hebben dat afgewezen. Ook worden lagere eisen aan HBO-instromers gesteld. De Visitatiecommissie wijst er expliciet op dat de UvA en Groningen de eisen sterk hebben verlaagd en het studentental hebben vergroot. Elke docent aan een HBO-opleiding theologie weet waar de instroom-eisen het laagste zijn. Studenten zijn als water: ze stromen naar het laagste punt. Geef ze eens ongelijk.

Daarom is het niet verantwoord om over studentenaantallen en studierendementen te spreken zonder op kwaliteit te letten. Kerkelijke en universitaire beleidsmakers zouden ook eens moeten overwegen om valse concurrentie af te straffen.