BRIEVEN

Groeiend ongeloof Als jongeman van 18, 20 jaar, maakte ik - eind jaren vijftig - kennis met afro-katholieke geloven in Brazilië, genoot van de diensten in de gereformeerde kerk in Buenos Aires in Argentinië, stoorde mij eraan dat in Zuid-Afrika in de kerk zwart-wit gescheiden was, zag ik de ellende in Calcutta. Als leerling-stuurman viel er wat te zien. Op de knapen- en jongelingsvereeniging had je geleerd op te letten, te lezen en te (ver)oordelen. Ik trouwde in de kerk, wij lieten onze vier kinderen dopen.

Het ongeloof begon nadien te groeien. Na nog wat jaren zestig eroverheen en nog wat meer nadenken en lezen werd ik agnost, nam schriftelijk afscheid van de gereformeerde kerk en 'groeide' naar het atheïst zijn.

Recente discussies over de rol van de kerk in Trouw (en gedurende die hele gang van gelovig naar ongelovig, al 35 jaar ben ik abonnee) sterken mij in de gedachte dat er met 'het geloof' iets niet klopt. Geen 'Schadenfreude', geen haat, maar verdriet over zoveel bijgeloof en gebrek aan abstractie. Immers het ergste bijgeloof is geloof.

Er ging zoveel mis onder het vaandel van 'de zuivere leer': kruistochten, slavernij, kolonialisme, apartheid, anti-semitisme, sociaal wanbeleid, verrijking...

Een rabbijn vindt uiteindelijk het joodse geloof toch een klasse hoger dan het christendom, bij de paus is het andersom. Ik leerde vroeger ook dat gereformeerden toch eigenlijk wel beter waren dan de hervormden, om maar niet te spreken van de lutheranen.

Maar aller God is niet anders dan een spiegelbeeld van de kijker in de spiegel, de mens: spiegelbeeld van onze fantasieën, vreugden en angsten.

Alle joden, moslims en christenen zullen mij een (afvallige) heiden vinden. Maar paus noch protestantse kerkleiders, rabbi's noch imams komen een steek verder zolang zij er dogma's op nahouden. Die zijn de aanleiding tot oorlogen in de wereld.

Leiders van moskee, synagoge, kerk: uw verantwoordelijkheid is veel groter dan u zich beseft. Enschede E .G. Luttmer Oud-zeeman en oud-bankier