Een soort halfvasten voor de oranjeklant

Van een onzer verslaggevers BAARN - Geen Koninginnedag natuurlijk, maar wel koninginnedag, de laatste januari. Op de natuurlijke verjaardag van de majesteit organiseren veel oranjeverenigingen toch een lampionnenoptocht of andere kleine manifestatie. En als er een receptie moet worden gehouden, een film vertoond of een jubileum gevierd, dan wordt dat graag op die datum gepland: het is vandaag een soort halfvasten voor de oranjeklant.

En jubilea zijn er heel veel onder de koningsgezinde organisaties, zegt Gerrie Overweel, secretaris van de Bond van Oranjeverenigingen in Nederland. Toeval en geschiedenis spannen samen om het bestuur van de nu twee jaar oude organisatie - zelf ook in een januarimaand gesmeed uit de fusie van een algemene en een christelijke bond - drukke tijden te bezorgen: “Er zijn veel verenigingen die vijftig jaar bestaan, die zijn natuurlijk kort na de oorlog opgericht. We hebben ook veel honderdjarigen, omdat in 1898 koningin Wilhelmina op de troon kwam. En dan zijn er nog die 75 jaar oud zijn; dat is moeilijker te verklaren, maar het kan te maken hebben met de opkomst van het socialisme toen, het zoeken naar een republiek. Die verenigingen vormden daarop een reactie.”

Het bestuur heeft al die feesten maar te bezoeken en geeft daarbij iedere jubilaris een oranje vaandel met rood-wit-blauwe diagonaal. Sinds de fusie worden de contacten met de leden toch al extra goed onderhouden: net als de koningin zelf, bezoekt het bestuur elk jaar een provincie om te horen wat er onder de oranjeverenigingen leeft. “Ze verwachten van ons adviezen, wij kunnen hen vertellen hoe andere verenigingen een probleem hebben opgelost.”

Veel dorpsverenigingen overwegen om een officiële vereniging te worden, of een stichting. Iets anders wat veel verenigingen van elkaar proberen af te kijken, is het betrekken van allochtonen bij het oranjegevoel.

Hier en daar lukt dat: “In Nijkerk zit iemand uit Iran in het bestuur en in Sassenheim een Marokkaan. Hier in Baarn hebben we het ook geprobeerd, we hebben hier een flinke Turkse gemeenschap, maar het probleem was de laatste jaren dat de Ramadan in april en mei viel en dan hebben die niet zo'n zin in feesten. Maar nu valt die vroeger en omdat het eens in de tien of elf maanden Ramadan is, zal dat de komende tijd geen bezwaar meer zijn.”

Een bijzonder probleem, dat het bestuur in veel grensplaatsen tegenkomt en waar het overigens bitter weinig aan kan doen, is dat van de winkelsluiting op Koninginnedag. Als de feestdag op een zaterdag valt en de winkels in Duitsland zijn open, trekt de bevolking meer dan deze verenigingen lief is naar het Einkaufszentrum.

De Nederlandse winkeliers hebben daar natuurlijk ook een hekel aan en zouden het liefst de eigen zaken opendoen. Maar dat is weer zuur voor die oranjeverenigingen die hun feest buiten het centrum van de eigen plaats organiseren, op een sportterrein bijvoorbeeld. Want ook dan zullen de volksspelen minder in trek zijn dan op zo'n dag gewenst is.

Wat vandaag hoort en beslist zál gebeuren, is dat het bestuur van de Bond van Oranjeverenigingen in Nederland een telegram aan Hare Majesteit zal zenden, waarin zij van harte wordt gefeliciteerd met haar verjaardag. En ook dit jaar zal het kwartaalblad Oranjeschakel weer melden dat korte tijd later namens Hare Majesteit de dank is overgebracht voor de gevoelens van aanhankelijkheid daarin verwoord. Overweel: “Het is toch heel normaal dat je iemand die jarig is feliciteert? Bovendien doen we het namens de aangesloten verenigingen. Voor de fusie deden veel verenigingen dat apart en die vroegen aan ons of dat niet beter centraal kon.”