Urologen willen herinvoering mesa- en tese-techniek

Van een onzer verslaggevers NIJMEGEN - Twee Nijmeegse urologen vechten het moratorium aan dat minister Borst in 1997 heeft uitgevaardigd op twee chirurgische ivf-technieken. Zij vinden dat de mesa- en tese-techniek onder bepaalde voorwaarden moet kunnen.

Mesa en tese zijn verfijningen van de icsi-techniek (intracytoplasmatic sperm injection), waarbij een goed beweeglijke zaadcel met een microscopisch kleine pipet wordt ingebracht in een eicel.

Bij mesa (microchirurgische epididymale sperma-aspiratie) wordt de zaadcel gehaald uit de bijbal. Dit wordt gewoonlijk gedaan bij mannen bij wie de uitlozingsbuis voor het sperma niet is aangelegd of bij wie het vat na een liesbreukoperatie of door middel van vasectomie is afgesloten (de gebruikelijke techniek voor het onvruchtbaar maken van mannen).

De zo gewonnen zaadcel wordt gebruikt voor de bevruchting van een eicel in een reageerbuis. Soms is er geen bruikbaar zaad in de bijbal aanwezig. Dan wordt de tese-techniek (testicular sperm extraction) uit de kast gehaald. Bij deze techniek worden zaadbeginselen uit de testis gehaald.

Onzekerheid

In maart 1997 heeft Borst deze twee technieken tijdelijk verboden omdat er onder gynaecologen onzekerheid bestond over de veiligheid. Men vreesde voor de geboorte van defecte kinderen. Ook was er terughoudendheid omdat men rekening hield met het gevaar dat oud en minder vitaal zaad op deze manier erfelijke aandoeningen zou doorgeven, die pas later aan het licht zouden komen.

Dr. E.J.H. Meuleman en zjn collega dr. R.J.A. van Moorselaar uiten in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde hun twijfel of de argumenten van Borst wel juist zijn. Zij voeren de resultaten van enkele onderzoeken in het buitenland aan. Bij een Amerikaans onderzoek naar de icsi-techniek kwamen er bij de bijna duizend baby's minder erfelijke aandoeningen aan het licht dan bij kinderen die op de gebruikelijke manier waren verwekt. Onder de duizend onderzochte baby's waren er 88 door middel van mesa en zes via tese geboren. Het aantal tese-baby's is te gering om uitspraken te doen. Bij de mesa-baby's was het aantal afwijkingen ook onder het gemiddelde. De icsi-techniek wordt al veel toegepast in België. Ook daar is geen verhoogd aantal afwijkingen vastgesteld.

De twee urologen zeggen dat er helemaal geen sprake is van een verhoogde kans op erfelijke afwijkingen bij baby's die verwekt zijn met zaad van een man die een vasectomie heeft ondergaan of bij bie de zaadlozingsbuis in het ongerede is geraakt na een liesbreukoperatie.

Meuleman en Van Moorselaar vinden het vreemd dat minister Borst de twee microchirurgische vormen van icsi heeft verboden, terwijl icsi met sperma waarin extreem weinig zaadcellen aanwezig zijn wèl is toegestaan. De urologen ontdekten dat bij mannen bij wie uiterst weinig zaadcellen in het sperma aanwezig waren kleine afwijkingen in het dna in de zaadcel vaker voorkwamen dan bij mannen die wegens een gebrek aan de zaadlozingsbuis op de wachtlijst stonden voor mesa of tese. De twee artsen vinden daarom dat de oorsprong van een zaadcel weinig zegt over de genetische inhoud ervan. Men kan beter kijken naar de kwaliteit van de zaadcel die men wil inbrengen.

Kosten

Een ander argument om mesa en tese voorlopig weer toe te staan is volgens de urologen dat echtparen met geld gemakkelijk naar het buitenland kunnen uitwijken. In België kost een icsi-behandeling omgerekend 12 000 gulden. Voor mesa en tese betaalt men veel meer.

Ze stellen enkele eisen voor hervatting van het programma. Zo zou icsi alleen toegestaan moeten zijn met gezond en beweeglijk sperma. Verder vinden zij nodig dat de man genetisch onderzocht wordt en dat bij gevonden afwijkingen ook de bevruchte eicel genetisch gescreend wordt.

Het ministerie van VWS laat zich door het pleidooi van Meuleman en Van Moorselaar nog niet overhalen tot het opschorten van het moratorium. Een woordvoerder zei gisteren dat het tot stand is gekomen in samenwerking met de Nederlandse vereniging voor obstetrie en gynaecologie en dat deze nog steeds meent dat er te weinig onderzoek is gedaan.