Noord-Iers overleg staat op springen

BELFAST (AP, Reuters, AFP) - De Britse premier Tony Blair praat vandaag in Londen met Sinn Fein-leiders in een poging het Noord-Ierse vredesproces te redden. De ontmoeting volgt op het afwijzen van Brits-Ierse vredesvoorstellen door het Ira en de moord op een katholiek door protestantse terroristen.

Blair ontvangt vandaag in zijn ambtswoning op Downing Street 10 opnieuw Gerry Adams. De Ira-vertegenwoordiger was eind vorig jaar ook al in Londen. Dit keer zullen bovendien de Britse minister voor Noord-Ierse zaken, Mo Mowlam, en de nummer twee in Sinn Fein, Martin McGuinness, aanwezig zijn. De gesprekken gaan over het afwijzen van het Brits-Ierse voorstel voor een parlement in Ulster en een Iers-Noordierse raad.

McGuinness wond er gisteren geen doekjes om dat de republikeinen in Noord-Ierland die vechten voor aansluiting met Ierland, niets willen weten van de plannen. Alle andere partijen hebben het concept geaccepteerd als basis voor verdere onderhandelingen.

De Sinn Fein-voorman benadrukte dat de Ira-vertegenwoordigers niet uit het vredesoverleg willen stappen. Maar tegelijk werd duidelijk gemaakt dat het commando van het Ierse republikeinse leger (Ira) binnenkort bespreekt wat is bereikt tijdens het nu zes maanden oude bestand van de terreurbeweging.

Die evaluatie vindt plaats tegen de achtergrond van weer een moord door de Loyalist Volunteer Force (LVF), een protestantse terreurgroep in Noord-Ierland. Die schoot dit weekeinde “een gekende republikein” dood. Het was de vierde geslaagde moordaanslag van het LVF op een katholiek binnen drie weken. De moorden begonnen nadat op 27 december Billy Wright, bijgenaamd King Rat, de oprichter van het LVF, in de Maze-gevangenis in Belfast werd doodgeschoten door leden van een van het Ira afgescheiden groep.

Amerikaans lek

In deze gespannen situatie kwam de Britse krant The Sunday Telegraph gisterochtend met pikante citaten uit de memoires van de voormalige Amerikaanse ambassadeur in Londen, Raymond Seitz. Die beschuldigt het Witte Huis van het lekken van Britse geheimen aan het Ira.

De diplomaat, ambassadeur in Londen in de periode 1991-1994, uit verder felle kritiek op president Clintons benadering van het Noord-Ierse vredesproces. Seitz suggereert dat de Britse regering uiteindelijk besloot het Witte Huis niet meer van gevoelige informatie te voorzien, om te voorkomen dat het materiaal zijn weg zou vinden naar het Ira.

Het optreden van medewerkers van het Witte Huis leidde tot “het grootste dieptepunt sinds decennia” in de Brits-Amerikaanse betrekkingen, schrijft Seitz. Mede debet aan de verslechtering van de relatie was het feit dat de VS in 1994 een visum verstrekten aan Gerry Adams, zonder dat het Ira het geweld had afgezworen.