Een zorgstrikje om een steeds commerciëler pakket/Minister mag bedenkelijke aanbevelingen uit rapport geneesmiddelen uitvoeren

De auteur is apotheker te Werkendam

De bedoeling van deze wet is de relatief hoge Nederlandse prijzen voor geneesmiddelen omlaag te krijgen. Dat is op zich een goede zaak, maar voor een eerlijk beeld is het wel nodig te weten dat het gebruik van medicijnen in ons land relatief laag is. Het aandeel van de geneesmiddelenkosten in de totale kosten van de gezondheidszorg behoort tot de allerlaagste in Europa, ongeveer 9 procent van de 60 miljard gulden die daarmee is gemoeid.

Op de laatste dag van het debat maakte de heer Oudkerk minister Borst deelgenoot van zijn bezorgdheid over het feit dat nu wel de prijzen worden aangepakt, maar dat er niets gedaan zou worden aan de veel te hoge overwinst van de apotheker. En ik dacht nog wel dat die wet onder andere bedoeld is om die misstand - want dat is het - aan te pakken. Hoe dan ook de minister zegde toe desnoods te hoge extra ontvangsten via een zogeheten Claw Back-systeem terug te halen.

Nu lijkt het mij dat Oudkerk de kortingen en bonussen wel erg overdrijft. In een Podium-artikel in Trouw van 28 juni jl. komt hij via een ingewikkelde berekening tot het enorme bedrag van 243.000 gulden overwinst voor een doorsnee-apotheek met een inkoop van 2.200.000 gulden; dat is 11 procent van de inkoop. Naar aanleiding van het feit dat Oudkerk in het Kamerdebat dit onderwerp weer onder de aandacht van de minister bracht, heb ik de gegevens van mijn apotheek over de jaren 1992 t/m 1995 omgerekend naar een modale apotheek volgens de Oudkerk-norm, dus met een inkoop van 2.200,000 gulden. Duidelijk blijkt dat ik er niets van brouw met mijn extra inkomen van minder dan de helft van de 243.000 gulden, die Oudkerk mij had toegedacht. Naast zo'n 4 procent betalingskorting en functionele vergoeding dicht Oudkerk de apotheker 7 procent extra korting toe. Bij de groothandel ligt deze korting echter gemiddeld op 2,5 tot 3 procent. Nog te hoog natuurlijk, maar het kan geen kwaad een juist beeld te schetsen.

Het is inderdaad mogelijk Oudkerks extra winst van 11 procent van de inkoop te halen. Je moet je dan wel zeer nadrukkelijk als koopman opstellen. Heel wat apothekers willen dat blijkbaar toch niet. Het is prima als veel te hoge ontvangsten aan kortingen en bonussen worden tegengegaan, maar wel graag selectief. Als er rotte appels in de mand zitten moet je die er uit halen en niet de hele mand leeggooien. In het genoemde Podium-artikel maakt Oudkerk overigens ook nog een rekenfout van 100.000 gulden; in het veen kijkt men blijkbaar niet op een turfje!

In een eerder Podium-artikel heb ik al met nadruk gesteld dat die te hoge bonussen en kortingen uit den boze zijn en derhalve dienen te verdwijnen. Daarbij is het echter goed te weten dat het de overheid is die de apotheker vijf jaar geleden op dat spoor zette. De overheid immers introduceerde toen al het Claw Back-systeem door de opslag met 55 cent te korten. Indien zij goed waren ingevoerd in de materie hadden de heer Oudkerk en mevrouw Borst dat toch moeten weten. Het gaat daarbij om een bedrag van zo'n 25.000 gulden, dat de apotheker bij de leveranciers als korting of bonus dient terug te halen. Nu blijkt dat hem dat al met al uitstekend gelukt, moet men niet de blanke onschuld spelen. De overheid heeft de kat op het spek gebonden. Neem het dat beest eens kwalijk als die dat dan ook opvreet. Het moet veeleer verwondering - zo niet bewondering - wekken dat veel apothekers al verzadigd zijn lang voor het spek op is. Wellicht is het verstandig in de toekomst de kat met een afgepaste hoeveelheid spek op dieet te houden.

Uit de berekeningen op grond van de gegevens uit mijn apotheek blijkt naast een 'tegenvallende' overwinst ook een afname van de 'gewone' winst (= opslag+stimulans+marge) met zo'n 150.000 gulden, ofwel 21,7 procent over de laatste vier jaar. De totale winst daalde in die periode met 14,9 procent. In feite kun je ook hier indirect van een Claw Back-systeem spreken. Niet veel nieuws eigenlijk.

Men kan beter eens meer aandacht gaan besteden aan het wegwerken van allerlei storende elementen in de geneesmiddelenverstrekking. Zo wordt het tijd een eind te maken aan de merkwaardige situaties, die kunnen ontstaan door het onderscheid tussen WTG (Wet tarieven gezondheidszorg)- en Buiten-WTG- medicijnen. Wat is bijvoorbeeld de stimulans om Ascal Cardio 100 mg (WTG) om te zetten naar het identieke Carbasalaat Calcium 100 mg (Buiten WTG) als dat mij per jaar een inkoopbesparing oplevert van zo'n 500 gulden, terwijl mijn vergoeding daalt met 6.500 gulden; een bijzondere vorm van Claw Back!

Ondertussen mag de minister zonder problemen van de Kamer een aantal uiterst bedenkelijke aanbevelingen van het IWG (Interdepartementale werkgroep geneesmiddeldistributie)-rapport uitvoeren. Zo zijn apotheken met ingang van volgend jaar niet meer verplicht avond-, nacht- en weekenddiensten te doen (al dan niet samen met andere apotheken). De postorderapotheek kan dus tussen half negen en vijf uur de gemakkelijke en meest winstgevende (herhalings-)recepten afwerken, terwijl de apotheek op de hoek mag opdraaien voor de verliesgevende diensten, de incidentele receptuur en de vaak tijdrovende eigen bereidingen. Immers, om de oneerlijke concurrentie nog te versterken is de postorderapotheek ook niet verplicht de arbeidsintensieve, dus dure, eigen bereidingen te maken. Zo is de apotheek op de hoek goed voor het zorgstrikje om het pakje dat de postorderapotheek (à raison van minstens vijf gulden porto) mag leveren.

Terwijl de minister in haar memorie van toelichting op de WGP zelf stelt dat het stelsel van gezondheidszorg niet commercieel is, bevordert zij ondertussen wel de commercie. Zij moet toch weten dat juist in de gezondheidszorg de patiënt zich nauwelijks commercieel kàn opstellen.

In Medisch farmaceutische mededelingen van november 1995 wordt een artikel uit het toonaangevend medische blad The Lancet besproken over het prijsverschil van medicijnen in de VS en Engeland. In het land van de ongekende mogelijkheden viert de commercie hoogtij. Prijzen blijken er vaak honderden - soms meer dan duizend - procenten hoger dan in Engeland. Een schip op het strand is een baken in zee. Ondanks het feit dat we tegenwoordig in een global village wonen, is de plas water tussen Europa en de VS blijkbaar te breed om dat baken te zien. Dankzij de zegeningen van de vrije concurrentie lopen er ook nog eens miljoenen mensen in Amerika onverzekerd rond. En maar keihard blijven beweren dat wij niet bang hoeven te zijn voor zo'n tweedeling in de maatschappij, de sociaal zwakkeren zouden niets te vrezen hebben.

Tegenwoordig worden zoveel woorden opgetuigd met het adjectief 'zorg' dat het zaak is extra op je qui-vive te zijn. Ik ervaar die hausse steeds meer als een zorgstrikje om een steeds commerciëler pakket. Als men zich wezenlijk zorgen maakt over de zorg wordt het zo langzamerhand wel eens tijd dat het zorgpakket wordt betaald - dus ook als er 'nee' verkocht wordt en een goed advies wordt gegeven - in plaats van de kassa pas te laten rinkelen als er ook echt een medicijn over de balie gaat.

Op die manier worden besparingen niet meer afgestraft, maar beloond.