KWAJONGENSWERK

Afgelopen zondag keek ik naar een documentaire over de geschiedenis van Liberia, een land waarvan ik nauwelijks meer afweet dan dat het er vaak niet deugt. Het was nogal een schokkend verhaal, vooral omdat men beelden van de verschillende coups liet zien die daar de afgelopen decennia hebben plaatsgevovnden. Zo zag je hoe de regering Tolbert op een strand aan de Atlantische Oceaan werd geëxecuteerd door de militairen onder leiding van Samuel Doe en even later hoe diezelfde Doe door Prince Johnson verraderlijk werd gevangen genomen en, overigens dit keer buiten beeld, ook geëxecuteerd.

Wat me het meest schokte was de anarchistische, irrationele manier waarop zo'n revolutie in z'n werk gaat. Bij de executie van de regering Tolbert hield Doe nog een waanzinnig praatje op het strand over de noodzaak van deze grote schoonmaak, dat er niks te vergeven viel en dat het schorem uit de weg moest worden geruimd. Prince Johnson deed het vervolgens al niet heel anders. Te midden van dronken, breed lachende soldaten stelde hij er een eer in de zielige, ontklede Doe vlak voor diens dood nog even flink te pesten. 'Je bent erin getrapt', vertelde hij zijn slachtoffer, 'ik ga je doden'.

Kwajongenswerk met gruwelijke dimensies.

Ik ben ervan overtuigd dat iedere bestaande macht, ook als ze een pantser van rationaliteit om zich heeft opgetrokken, zoals bijvoorbeeld de Nederlandse regering en het parlement, in feite een ongeordend, improviserend en toevallig karakter draagt. Wat naar buiten toe redelijk en doordacht klinkt, wordt op impulsieve momenten, in wandelgangen en tijdens etentjes bedacht en beslist. Maar in elk geval bestaat er in landen als Nederland zoiets als historisch bewustzijn, de zekerheid dat je bouwt op de erfenis van je voorgangers. De coups in Liberia en soortgelijke landen lijken daarentegen geïnspireerd door de gedachte dat als je de emmer iedere keer opnieuw weer leeggooit er ooit wel iets nieuws zal komen. Ze beginnen daar telkens opnieuw, knallen de vorige generatie af en roepen dronken dat zij het wel eens beter zullen doen.

Het schokkende van zulke coups bestaat niet eens zozeer uit de knullige executies, de geïmproviseerde martelingen die erbij plaats vinden, alswel uit de stompzinnige gedachte dat je de chronologie en de geschiedenis kunt negeren.