India's achterland geteisterd door verzet en etnische twisten

NEW DELHI - De oplossing voor binnenlandse problemen ligt soms in het buitenland. Het bezoek dat de Indiase premier Deve Gowda deze week brengt aan het buurland Bangladesh staat voor een deel in het teken van de onrust die heerst in het noordoosten van India. De bomaanslag op een trein, vorige week in de Indiase deelstaat Assam, heeft die onrust weer eens in het centrum van de aandacht gebracht.

De aanslag kostte minder mensen het leven dan aanvankelijk werd gevreesd. Maar het effect was er niet minder om. Het noordoosten van India, dat zeven van de 25 deelstaten in het land telt, is momenteel zo goed als van de rest van het land afgesloten. Behalve het spoor is ook de verbinding over de weg op twee plaatsen opgeblazen. De anarchie in India's vergeten achterland is bijna compleet.

Een blik op de landkaart maakt dit duidelijk. De 'kippennek' die het noordoosten met de rest van India verbindt, is op het smalste punt slechts zo'n twintig kilometer breed. De 'zeven zusters', zoals de deelstaten achter de nek wel worden genoemd, grenzen maar voor circa één procent aan India. De overige grenzen lopen langs China, Nepal, Bhutan, Burma en Bangladesh. Over die grenzen heen beginnen de binnenlandse problemen.

Het noordoosten wordt geteisterd door meer dan twintig verzetsgroepen, die ieder op eigen wijze streven naar afscheiding van India, of naar meer zelfbestuur binnen een Indiase federatie. Een deel van die groepen heeft kampen over de grens, zoals in Bangladesh, Bhutan, Burma en Nepal. Een ander probleem voor het gebied is de illegale immigratie, met name uit Bangladesh. De overeenkomst tussen het verzet en de immigratie is in een woord samen te vatten: land.

Zoals in Assam, de deelstaat waar vorige week de treinaanslag plaatsvond. De aanslag is opgeëist door de BLTF, een van de verzetsgroepen van etnische Bodo's in het gebied. “Meer van dergelijke explosies zullen volgen als niet wordt tegemoetgekomen aan onze eis voor een aparte staat”, zo liet de BLTF in een verklaring weten. Premier Gowda heeft recent nog eens duidelijk gemaakt deze eis niet te zullen inwilligen. De Bodo-strijd heeft intussen wel duizend mensenlevens gekost en 150 000 mensen dakloos gemaakt.

De Bodo's beschouwen het westen van Assam als hun historisch grondgebied. Maar in de vijftig jaar sinds de onafhankelijkheid van India is hun aandeel in de bevolking van het gebied geslonken tot circa 25 procent. Naar schatting negen miljoen mensen uit Bangladesh zijn de diverse deelstaten binnengetrokken, op zoek naar land. In Assam geldt bovendien dat talrijke Indiërs uit deelstaten als Bihar en West-Bengalen zich er hebben gevestigd.

Het gewapende verzet van groepen als de BLTF richt zich tegen dergelijke 'buitenlanders' van het Zuid-Aziatische subcontinent. De meer dan tweehonderd etnische groepen die het noordoosten van India bewonen, voelen zich niet verwant met de 'Arische' Indiërs uit het noorden. De meeste stammen zijn van Indochinese origine. Voor het noordoosten van India gelden dan ook de woorden van de gezaghebbende auteur Verghese: “Zuidoost-Azië begint in Assam”.

Onbekend maakt onbemind; dat geldt aan beide kanten van de kippennek. De autoriteiten in de Indiase hoofdstad New Delhi hebben zich nooit veel aan het noordoosten gelegen laten liggen, al was het maar omdat het gebied slechts 24 van de 545 zetels in het Lagerhuis levert.

De nieuwe Indiase regering onder leiding van Deve Gowda zegt dit te willen veranderen. De premier zelf ging enkele maanden na zijn aantreden vorig jaar naar het noordoosten toe om economische ontwikkeling te beloven “als remedie tegen werkloosheid en gewapend verzet”. Om zijn woorden te onderstrepen kondigde hij een pakket maatregelen aan ter waarde van ongeveer drie miljard gulden, bedoeld voor nieuwe wegen, ontwikkeling van het platteland en onderwijs.

Maar ook Deve Gowda weet dat daarmee de problemen niet zijn op te lossen. Het noordoosten heeft in termen van geld nooit over belangstelling uit New Delhi te klagen gehad. Het geld is echter haast nooit terechtgekomen bij de mensen die het nodig hebben. Bijvoorbeeld niet omdat in deelstaten als Assam een verstrengeling bestaat tussen regionale politici en de verschillende afscheidingsbewegingen. Ook na de bomaanslag van vorige week is vanuit New Delhi weer eens gewezen op de steun die deelstaatpolitici geven aan militante groepen, en vice versa. De huidige regeringspartij in Assam, de AGP, zou samenwerken met de verzetsgroep ULFA, die op zijn beurt een tegenstander is van de Bodo-groep BLTF, de verantwoordelijke voor de aanslag op de trein.

Ook in andere noordoostelijke deelstaten geldt de innige band tussen de politiek en het verzet. Dat heeft behalve met de economische en etnische factor 'land' ook te maken met de toenemende smokkel van drugs. Naar schatting 25 kilogram zuivere heroïne komt elke dag het noordoosten binnen uit de Gouden Driehoek van Burma, Thailand en Laos. De winst spreekt voor zich, het verlies ook: nergens in India zijn zo veel drugsgebruikers HIV-besmet als in het noordoosten.

De combinatie van drugs en verzet levert de Indiase regering een extra reden de oplossing van de eigen problemen in het buitenland te zoeken. Vorig jaar is eenmalig samengewerkt met het Burmese leger om opstandelingen uit de deelstaten Manipur en Tripura onschadelijk te maken. Vanzelfsprekend is een dergelijk pact niet: achter de rug van Burma schuilt China, dat in het verleden vaker baat heeft gehad bij onrust in het grote buurland India.

De strijd in de jungles tussen tienduizenden veiligheidstroepen en de vele, vaak kleine afscheidingsbewegingen is nog in niemands voordeel beslist. Daartussendoor speelt de strijd tussen etnische groepen onderling, zoals de Kuki's en de Naga's in Manipur en Nagaland. Het is een strijd die weinig aandacht krijgt, maar waarin de afgelopen tientallen jaren honderden dorpen zijn platgebrand en talrijke onschuldige burgers op wrede wijze zijn vermoord.

In een gebied waar de problemen zo talrijk en complex zijn, en de onderlinge connecties tussen politici, verzetsgroepen en smokkelaars overeenkomsten vertonen met de dichtbegroeide oerwouden, weet niemand sluitende oplossingen te vinden. Het noordoosten van India kent met zaken als thee, delfstoffen, olie en waterkracht een potentieel glanzende toekomst. De werkelijkheid is er ruw en duister.