Turks-Griekse operette neemt steeds grimmiger gedaante aan

Van onze redactie buitenland AMSTERDAM - De Griekse oorlogsvloot die gisteren koers zette naar het omstreden klif Imia had behalve marinemannen ook een leger aan journalisten aan boord.

De Griekse kranteschrijvers lijken niet onder te willen doen voor hun collega's van de Turkse krant Hürriyet, die zondag de hele rel op gang brachten, door een Griekse vlag op het eilandje neer te halen en het Turkse dundoek te hijsen.

Wat begon als een melige grap en daarna de contouren kreeg van een operette, begint nu toch wel grimmige trekken te krijgen. Gisteren heette het dat er 24 Griekse oorlogsschepen op weg waren naar het betwiste klif in de Egeïsche Zee, dat eruit ziet als een kadet, en toch iets groter is dan aanvankelijk gemeld: geen 400 vierkante meter, maar vier hectare, het grondbezit van een keuterboer.

De zeemacht van de Turken in het gebied zou tweemaal zo klein zijn als de Griekse. Vliegtuigen van beide landen voeren schijngevechten met elkaar. Als het oorlog wordt is het misschien wel de eerste keer dat journalisten die zo regelrecht veroorzaakt hebben. De actie van de Turkse journalisten kwam, zo blijkt, niet helemaal uit de lucht vallen. Eerder hadden Griekse collega's, in gezelschap van de burgemeester van het nabijgelegen eiland Kalimnos, het klif bezocht en er een Griekse vlag geplant. Zelfs Odysseus zou dat teveel eer hebben gevonden. Het klif kreeg eind december bekendheid, toen een Turks schip er aan de grond liep. De kapitein weigerde een Griekse sleepboot, omdat die te duur zou zijn. Turkije en Griekenland schikten het probleem in der minne. Maar in beide landen hadden media een onderwerp ontdekt waarmee ze de vaderlandsliefde konden bevorderen.

Gisteren kwamen er uit Turkije ook geruststellende woorden. De koersen op de beurs van Istanbul stegen terwijl die in de Griekse hoofdstad Athene juist daalden. De Turkse premier Tansu Çiller zei dat de Turken nog geen kiezelsteen zouden toegeven. “Die (Griekse) vlag zal worden gestreken en de soldaten zullen vertrekken”, zei de premier.

Volgens de krant Hürriyet heeft Griekenland een 'tijdelijk' politiebureau ingericht op het onbewoonde eilandje. Eerder meldde de krant dat de Grieken geiten aan land hadden gezet, vandaar dat Hürriyet het heeft over de Griekse 'geitenbezetting'. Ook uit Athene komt het bericht dat er zich Griekse commando's op het eilandje bevinden. Er komen uit Turkije geen geluiden van afkeuring over de de drie journalisten van Hürriyet.

Premier Çiller begint de smaak te pakken te krijgen. Ze is altijd op haar best als zij het nationalistische gemoed van de Turken kan bespelen, al had ze het de eerste dagen te druk met haar hopeloze formatie-opdracht. Toch is het de vraag of ze wel echt blij is met de actie van Hürriyet. Want de krant voert niet alleen oorlog met de Grieken, maar ook met de eigen premier en de rest van de Turkse politieke kaste. Hürriyet lijkt de zegen te hebben van het leger. Het leger ontkent de journalisten met een militaire helikopter op het eilandje te hebben gezet. Maar binnen de Turkse verhoudingen is het ondenkbaar dat een krant zo'n stunt organiseert zonder goedkeuring en voorkennis van het leger.

Hürriyet staat sinds zondag nog stijver van nationalisme dan normaal. De krant gaf gisteren de Turkse politici ervan langs, omdat ze, sinds de verkiezingen van vorige maand, nog steeds geen regering hebben gevormd. Daarvan maken, volgens de krant, buitenlandse vijanden gebruik. “Gelukkig is het leger er nog”, verzuchtte een columnist, een opmerkelijk geluid in een land waar het leger sinds begin jaren zestig driemaal een staatsgreep pleegde.

Terwijl de Turken de Grieken verwijten dat ze gebruik maken van de regeringscrisis in Turkije, laden ze minstens de schijn op zich dat ze ook gokken op het gebrek aan ervaring van de nieuwe Griekse premier Costas Simitis, een paar weken in dienst. Hij beloofde gisteren in een speciale parlementszitting dat de Grieken pal zullen staan voor het eilandje. Hij raakte waarschijnlijk de kern van de zaak, toen hij zei dat het Turkije eigenlijk gaat om de status van de Egeïsche Zee.