'Moet kunnen, zo'n privé-feestje'

Van een onzer verslaggevers AMSTERDAM - Al voor enen hangen er mensen over het hekwerk rond het Paleis op de Dam. Gespannen kijken ze naar de ingang. Maar wie er ook uit komt, níet de koningin. Is ze eigenlijk wel thuis? Jawel, weet een politieman, en wijst naar de wapperende oranjebanier op het paleisdak.

Minstens een uur staan vier middelbare Surinaamse schoolvriendinnen te wachten. “Om de koningin te zien”, zeggen ze, want die kennen ze alleen van tv. Als Beatrix naar buiten komt, gaan ze niet juichen, maar ook niet boe roepen. “Misschien doen die andere mensen dat”, wijzen ze opzij.

Gearmd staat een middelbaar stel naar de lege Dam te kijken. Waar ze op wachten? “Dat weten we zelf ook niet”, lachen ze. De man gokt erop dat de koningin langs komt, vanwege de zes schilderijenlijsten op de Dam met foto's van hare majesteit. Als ze horen van Beatrix' partijtje lopen ze door. “We hebben liever een republiek hè!”, lachen ze. Een woedende man roept ze na: “Je moet ze gelijk de kop afhakken!” Ook royalisten zijn niet vies van de guillotine.

Even verderop staat een verliefd jong stel naast hun zware zwarte fiets. Ook zij weten niet waar het wachten op is. “We zitten net aan die strip van Guust Flater te denken”, lacht de vrouw. “Eén man kijkt naar boven en voor je het weet kijkt iedereen naar boven”. Met het koningshuis hebben zij geen problemen. “Ach, de koningin, ze is wel aardig toch?”

Voor echte royalty-kennis moet je bij de oosterburen zijn, aan de overkant van het plein. Een echtpaar van vijftig-plus wacht geduldig op de dingen die komen gaan. Jazeker weten ze wat er aan de hand is, knikken ze, de koningin viert haar verjaardag met alle gekroonde hoofden van Europa. De Duitse kranten berichten zelfs over de kritiek van de Amsterdammers dat Bea's 60ste verjaardag een koninklijk onderonsje is. Het echtpaar uit Dordtmund is milder: “Moet kunnen, zo'n privé-feestje.”

Dan worden de halzen weer gerekt. Een regiment mannen in blauwe livreien marcheert de paleispoort uit, de touringcar in. “Dat zijn de lakeien”, weet een mevrouw. Een van hen draagt een koeltas mee. “Kijk, de kroketten gaan mee!”, en een lach wavet langs het dranghek.

Bij het Stedelijk Museum voeren republikeinen en oranjeklanten op hoger niveau strijd. Boven koffieshop Smalltalk heeft een stel op drie hoog het roodwitblauw over hun Parijse balkonnetje gedrapeerd en oranje sweaters aangetrokken. Vier huizen verder hangen enkele chaoten een spandoek Tegen Het Worstenhuis over de balustrade. De politie kijkt gepijnigd omhoog. Ze wisten niet dat er een pand gekraakt is zo dicht bij de plek waar de koningin haar gasten straks ontvangt. “Lang leve de republiek”, roept de zwarte capuchon en lurkt aan een bierflesje. Een strijdmakker schiet foto's van het uitzicht. Maar ze laten Beatrix en haar verjaardagsstoet ongemoeid, hoewel ze er gemakkelijk een verfbommetje op hadden kunnen mikken.

- Pagina 8: Zoenen en omhelzingen.