Bonnefanten lokt Limburgers binnen

MAASTRICHT - “We gaan er een grote puinhoop van maken.” Met die provocerende woorden kondigde directeur A. van Grevenstein van het Bonnefantenmuseum in Maastricht vorig jaar zomer het Bonnefantenfestival aan: vanaf oktober tot februari spektakel op de zondagmiddag, met discussies, exposities van Limburgse kunstenaars, poëzie, theater en muziek, uit te voeren door professionals en amateurs. Met nog twee zondagen te gaan, weten ze het al in Maastricht: wordt zeker vervolgd.

De door tegenvallende bezoekersaantallen ingegeven nieuwe koers die het museum is gaan varen, valt (vooral buiten Limburg) niet overal even goed. Een fanfare over de vloer halen om maar publiek te trekken zou een museum onwaardig zijn. “Daar trekken we ons niet al te veel van aan”, zegt de pr-man van het museum, T. Quik. Afgelopen zondag rent hij, net zoals de vijftien zondagen daarvoor, van zaal naar zaal om optredens aan te kondigen en in te leiden. Voor iedereen is er wel iets bij. Geen popmuziek dit keer, wel een liederenrecital, muziek voor twee clavecimbels, een viool- en een pianoconcert(je), close-harmony zingen en - als grote publiekstrekker - Harmonie Ste Caecile uit Eijsden.

De mensen zijn enthousiast: “Ik kom hier eerlijk gezegd voor de muziek en zie zo van het museum ook nog iets”, zegt een mevrouw uit de buurt van Maastricht. De meeste bezoekers komen uit de buurt en dat is wat het festival beoogt. Gebleken is namelijk dat verhoudingsgewijs weinig Limburgers de weg naar het Bonnefanten weten te vinden. Komen er op zondag normaal gesproken zo'n vierhonderd bezoekers, de eerste festivalzondag, op 28 september, waren dat er al zevenhonderd en het aantal liep geleidelijk op. Afgelopen zondag passeerden ruim 1300 bezoekers de kassa en de komende twee weken worden er nog meer verwacht.

Alleen dankzij het festival kon worden voorkomen dat het bezoekersaantal vorig jaar (102 817) voor het eerst beneden de 100 000 zakte. Door op de ingeslagen weg voort te gaan en met 750 000 gulden extra provinciale subsidie 'voor steviger tentoonstellingen' is 125 000 bezoekers over drie jaar een realistische prognose, denkt Quik. Volgens hem valt van het festival niet te verwachten dat dit binnen een paar maanden een nieuwe stroom bezoekers genereert, maar: “Als we mensen er naar vragen, zeggen ze allemaal dat ze zeker nog eens terugkomen. We moeten het nog evalueren, maar mijn persoonlijke indruk is dat we toe moeten naar een combinatie van een conventioneel museum met activiteiten en sociaal verkeer. Het museum als een nieuwe vorm van vrijetijdsbesteding.”.

Op de eerste verdieping, tussen de oude kunst, spelen afgelopen zondag twee uit Rusland afkomstige violisten relatief onbekend werk van onder anderen Boccherini en Leclair. De zaal is afgeladen vol. Onder de toehoorders enkele zeer jonge (muisstille) kinderen. “Ik kom voor de harmonie uit Eijsden en pik de violen ook even mee”, verklaart een mevrouw haar aanwezigheid. De sfeer is ongedwongen en er wordt flink geapplaudisseerd, ook op momenten dat dat in de concertzaal zeker niet gebeurt. De violisten storen zich er niet aan, evenmin als aan het geluid van Ste Caecilia die een etage hoger intussen begonnen is.

Nog tijdens het vioolconcert staan enkele toehoorders op en gaan een verdieping hoger, via een passage met moderne kunst, op weg naar de klanken van deze in Limburg maar ook daarbuiten beroemde Koninklijke Harmonia. Normaal bestaat het orkest uit 110 leden; voor de gelegenheid is het opgesplitst in vijf ensembles. Fans zijn op kosten van het museum gratis met de bus uit Eijsden meegekomen: ook een onderdeel van de festivalformule. Een gouden formule om het museum tot leven te brengen, aldus Quik: “Voor het eerst is - ook in de tentoonstelling - de strenge scheiding tussen professionals en amateurs losgelaten. Voor Limburg is dat een gouden vondst, want het past uitstekend bij de culturele infrastructuur in deze provincie. Ik heb me werkelijk verbaasd over het hoge niveau. We hebben er nu zestien zondagen opzitten en telkens zijn vijf of zes magnifieke concerten verzorgd.”