Onechte kinderen

De Hoge Raad heeft deze week bepaald dat een niet-erkend, uit een kortstondige relatie geboren kind niet een vanzelfsprekend recht heeft zijn vader te leren kennen, wanneer die daar geen prijs op stelt. Wel mag het de naam van zijn vader weten. Dat laatste is niets bijzonders. Dankzij een internationaal verdrag over de rechten van het kind mag ièder kind dat tegenwoordig. Daarom hebben spermabanken het zo moeilijk.

De zaak was aanhangig gemaakt door de moeder. Haar kind is intussen tien jaar en wil graag kontakt met zijn natuurlijke vader. Op zich heel begrijpelijk. Maar zou de moeder werkelijk menen, dat een via een gerechtelijke procedure afgedwongen omgangsregeling een goede basis biedt voor de zo gewenste vader/zoon relatie? Ik zie het niet voor me. Een man met een heel ander, eigen leven, die via de rechter gedwongen wordt met een hem wildvreemd kereltje op gezette tijden op zaterdagmiddag naar, zeg maar Artis, te gaan, omdat het ventje in kwestie zo graag een zoon/vader relatie met hem wil.

M'n hart krimpt, als ik aan dat tafereel denk. Hoe onjuist ik het ook vind, dat een vader weigert in emotionele zin (in materiële zin is ook niet onbelangrijk, maar dat staat hier even buiten) de verantwoordelijkheid voor een door hem verwekt kind te nemen. Want, of het nu in een kortstondige of in een langdurige relatie was, het verwekken van een kind hoort thuis in de categorie 'grote nasleep'. Wie dat (hetzij als moeder, die geen enkel contact met de vader meer wil, hetzij als vader die niets meer met moeder en kind te maken wil hebben) weigert te erkennen, wanneer daar door het kind in kwestie om gevraagd wordt, zadelt een aan de situatie onschuldig kind op met een existentieel probleem. En dat vanwege angst voor aantasting van het eigen welbevinden. Dat is een povere reden.

Dan vond ik dat Mitterrand het heel wat wijzer deed, al is niet iedereen het daarmee eens. De foto van zijn buiten-echtelijke dochter Mazarine, die deze krant de dag na zijn begrafenis op de voorpagina plaatste, leidde tot een aantal verontwaardigde lezersbrieven: over een schandaal schrijf je niet als fatsoenlijke krant; laat staan dat je de foto van het resultaat ervan prominent op de voorpagina zet. Met andere woorden: op zich had Mitterrand er al beter aan gedaan de zaak buiten de publiciteit te houden. Maar nu hij dat, helaas, niet gedaan heeft, zou de krant wijzer geweest moeten zijn, en had het kind gewoon moeten doodzwijgen of, hoogstens terloops vermelden. Maar zeker niet groot brengen.

Ik ben het met die redenering niet eens en niet alleen op journalistieke gronden (het is immers doodgewoon nieuws, wanneer een man van het postuur van Mitterrand op deze manier met zijn privé-leven naar buiten treedt). Maar er is nog een andere kant aan de foto van Mitterrands onechte dochter Mazarine. De schrijfster Ileen Montijn wees me er onlangs tijdens een lezing op, dat zij dezelfde naam draagt als de 17e eeuwse Franse kardinaal Mazarin, de stichter van de beroemde Bibliothèque Mazarine. Een grote, nationale bibliotheek als herinnering aan zijn presidentsschap, dat was het laatste spectaculaire kunstwerk dat Mitterrand zijn land naliet. Net als vroeger kardinaal Mazarin.

De gemiddelde Fransman kent zijn geschiedenis beter dan wij die van ons land kennen. Zeker een figuur als Mazarin, die tussen Richelieu en Lodewijk XIV zo sterk zijn stempel op de Franse politiek heeft gezet, is algemeen bekend. Net zo goed als een Fransman weet dat de naam 'Mazarine' verwijst naar een beroemde bibliotheek. De Fransen zullen de combinatie van de naam van Mitterrands dochter en zijn hartstocht een Grande Bibliothèque te bouwen niet als een toeval ervaren hebben. De introductie van Mazarine bij de begrafenis van Mitterrand staat daarom voor veel meer dan épater le bourgeois of de behoefte de buitenwereld te laten zien dat je je niets van hun conventies en moraal aantrekt. Mazarine belichaamde op verschillende manieren een voor Mitterrand zeer belangrijke hartstocht, die, naar gebleken is, volgens hem bij zijn begrafenis niet mocht ontbreken.

Onechte kinderen kunnen de identiteit van de vader heel wezenlijk weerspiegelen. Meestal wordt hen dat nooit in de openbaarheid gezegd. Mazarine is een uitzondering. En een ontroerende.