Aantal aanvragen bij kerkelijke rechtbank stijgt

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - Paus Johannes Paulus II heeft de Romeinse Rota, de hoogste huwelijksrechtbank van de rooms-katholieke kerk, maandag opgeroepen voortaan sneller te beslissen over aanvragen tot het nietig verklaren van huwelijken. Laat mensen niet te lang in onzekerheid, hield de 75-jarige kerkleider de medewerkers van de Rota voor.

Het aantal lopende aanvragen is gestegen van 640 in 1994 tot ongeveer 750 nu. De meeste verzoeken om een huwelijk nietig te verklaren komen echter niet bij de Rota terecht, maar worden afgehandeld door de kerkelijke rechtbanken van de afzonderlijke bisdommen. De paus heeft meermalen gezegd dat die te gemakkelijk verklaringen van nietigheid afgeven, vooral die in West-Europa en Noord-Amerika.

De r.-k. kerk ziet het huwelijk als heilig, alleen de dood kan deze overeenkomst ontbinden. Maar in bepaalde gevallen kan een echtverbintenis wel nietig worden verklaard, omdat de rechter vast moet stellen dat de 'heilige band' nooit echt heeft bestaan. Dat gaat op bij lichamelijke impotentie, wanneer de toestemming voor het huwelijk onder dwang is verkregen of de echtverbintenis op onjuiste wijze is voltrokken.

Maar ook 'geestelijke impotentie' is een grond. Daarbij is de overweging dat een van de echtelieden (of beide) op het moment van de inzegening volstrekt geen benul had van wat het heilig huwelijk aan trouw, gedurige liefde en offerzin vraagt. Langs deze route van het 'gebrekkig jawoord'' zijn al duizenden r.-k. huwelijken geannuleerd. Het meest bekende r.-k. huwelijk van de laatste jaren dat 'nooit heeft bestaan', was dat van prinses Caroline van Monaco met playboy Philippe Junot. De oudste dochter van prins Rainier en filmster Grace Kelly was van 1978 tot 1980 met de Parijzenaar gehuwd. In 1992 stelde de Rota na een zeer omslachtige procedure vast dat bij de verbindtenis sprake was geweest van een gebrekkig ja-woord. De Rota ontkent dat Caroline een voorkeursbehandeling kreeg wegens haar afkomst. Wie van de beide partners geestelijk impotent was gebleven, werd niet medegedeeld.

Dat de kerk inderdaad niet voor elk persoon met blauw bloed bezwijkt, bewijst het beroemde geval van de Engelse koning Hendrik VIII. Na een volhardend 'nee' vanuit Rome tegen een verzoek om nietigverklaring van zijn huwelijk met de Spaanse prinses Catharina van Aragon, brak koning Hendrik met de kerk van Rome en stichtte de anglicaanse kerk.