Observant Jan Verschure gaat via Loesje de politiek in

“Schrijf nou niet dat Loesje weer de politiek ingaat”, roept Jan Verschure verschrikt uit. De beoogde lijsttrekker van 'Jij & Idealisten' en mede-oprichter van Loesje benadrukt de gescheiden wegen die zijn nieuwe partij en de straatfilosofische posterclub uit Arnhem bewandelen.

Toch houdt zijn politieke beweging kantoor in het oude Loesje-secretariaat en is de fysieke afstand tot de geestverwanten van Loesje verwaarloosbaar. Zo worden de keuken en het toilet gedeeld. “Maar onze wens om aan het politieke circus mee te doen, deelt Loesje niet”, zegt Verschure. “In het voorjaar van 1996 stemde een overweldigende meerderheid van de vrijwilligers tegen actieve deelname aan de politiek.”

Echt wezensvreemd is de politieke arena niet voor Loesje. In 1986 deed het 'Arnhemse meisje' tenslotte nog mee aan de Tweede Kamerverkiezingen. Zonder al te veel succes overigens. De partij 'Loesje' haalde welgeteld 12 733 stemmen, veel te weinig om ook maar in de buurt van een Kamerzetel te komen. “Dat kwam doordat we geen verkiezingsprogramma hadden”, weet Verschure. “Het was eigenlijk een uit de hand gelopen grap.” Drie jaar later had Loesje wél een programma, maar liet ze de verkiezingen links liggen.

Loesje werd veertien jaar geleden geboren in Arnhem. Jan Verschure stond met zes geestverwanten aan de wieg. De teloorgang van de krakers- en de anti-kernenergiebeweging was onafwendbaar. Verschure beschouwde zichzelf begin jaren '80 al meer als observant dan als activist. Een tik van een ME'er tijdens een Dodewaard-demonstratie deed hem nog eens beseffen dat de ingeslagen weg een heilloze was.

Met enkele bevriende, geëngageerde kunstenaars en activisten bedacht hij Loesje: een medium dat idealen in korte originele teksten verspreidt via affiches. Eerst alleen in Arnhem en omgeving, later landelijk en zelfs internationaal. Loesje groeide uit tot een organisatie met 600 actieve vrijwilligers, van wie 250 in Nederland. De vereniging telt ruim 2000 leden. De Vrienden van Loesje zorgen voor de inkomsten.

Jan Verschure kijkt met genoegen terug op veertien jaar Loesje. Het nieuwe medium oogstte veel waardering in binnen- en buitenland. Met Jij & Idealisten wil hij nog een stapje verder gaan. “Wij willen onze idealen niet alleen verspreiden maar ook uitvoeren.” De idealisten zien zichzelf als een tegenwicht voor de verzakelijkte, totaal vercommercialiseerde samenleving. “In zo'n maatschappij dreigen idealen volledig onder te sneeuwen. Dat willen wij voorkomen.”

Over het aantal te behalen Kamerzetels heeft Verschure nog geen moment nagedacht. “Wij willen met onze partij eerst een netwerk creëren, op zoek gaan naar andere idealisten in de samenleving. En die zijn er veel meer dan je in eerste instantie zou denken. Kijk maar naar de reacties op de dood van Diana. Zij werd vereenzelvigd met goede daden. Mensen hebben daar grote behoefte aan.”

De manier waarop andere politieke partijen hun verkiezingsprogram vaststellen, bevalt Verschure allerminst. “Een paar mensen zonderen zich af, schrijven een programma, waarna de leden zich erover mogen uitspreken en het zaakje voor vier jaar vastligt.” Jij & Idealisten komen elke maand met een aangepast programma op Internet. Iedereen mag meedenken en sleutelen aan de politieke statements van de partij. “Je moet ons programma eerder zien als een inspiratiebron, een discussieplatform”, vindt Verschure. “Ons ideaal is volledige omvorming van de politiek in Nederland.”

Thema's van Jij & Idealisten zijn onder meer zelfbestuur, open procedures, een autoloze zondag, een reclamevrije zaterdag, een vliegloze dinsdag en de invoering van de zogenaamde freecard. “Dat is een soort chipknip”, legt Verschure uit. “Daarmee kunnen mensen zelf bepalen waar ze hun geld aan uitgeven. Wij stellen voor om huishoudens, afhankelijk van de gezinssamenstelling, drieduizend gulden in de maand te geven. We pretenderen overigens niet met iets nieuws te komen. De gemeente Leeuwarden bijvoorbeeld kent al zo'n systeem voor de armsten. Die kunnen met zo'n kaart allerlei dingen gratis krijgen.”

Verschure vindt dat Nederland 'het rijk van het moeten' dient te verlaten. Het geloof in de werking van een vrije markteconomie is volgens hem volledig doorgeschoten. “Er wordt tegenwoordig meer geld met speculatie verdiend dan met productie.” De lijsttrekker van Jij & Idealisten gelooft niet in een arbeidsethos. “Hoeveel mensen zouden er blijven werken als ze konden beschikken over een gegarandeerd inkomen? Laat de enkeling die dat wil dan maar doorgaan. Kan hij miljonair worden om het later weg te geven.”

Op dit moment kan ook Jan Verschure nog niet leven van de idealen die zijn partij voorstaat. In de tijd dat hij actief was voor Loesje, verdiende hij zijn brood eerst als docent drama. Later, dankzij het succes van de posterclub, mocht hij bij Loesje en partners, de zakelijke tak van Loesje, drie jaar lang reclameteksten schrijven voor ideële organisaties. “Wij kregen veel aanvragen binnen om ook voor derden slogans te verzinnen. Op die manier dachten we wat te kunnen doen voor onze vrijwilligers. Velen haakten immers af, doordat ze veertig uur in de week moesten gaan werken om in hun onderhoud te kunnen voorzien.”

De zakelijke poot van Loesje zorgde echter voor verwarring. Waar was het zuivere idealisme gebleven, vroegen velen zich af. “Bovendien sloot onze werkwijze niet altijd aan bij de visie van de opdrachtgevers. Loesje is enerzijds gevat, origineel en creatief. Maar aan de andere kant ook scherp en onvoorspelbaar.” In 1994 werd Loesje en partners opgeheven.

De opgedane ervaring maakte Jan Verschure allerminst brodeloos. Hij ging verder als zelfstandig copywriter/publicist, nu óók voor commerciële bedrijven als verzekeringsondernemingen en computerbedrijven. Doet dat geen afbreuk aan de idealen van de lijsttrekker van Jij & Idealisten, die zo'n hekel heeft aan de volledig door de markt beheerste samenleving? Verschure aarzelt, maar zegt na enige bedenktijd: “Als je het slim aanpakt, kun in je in relatief korte tijd genoeg geld verdienen om een tijdje sober van te leven. Zo heb je tijd voor andere dingen, de Idealisten bijvoorbeeld.”