Fraai kostuumdrama

Regie: Jane Campion. Met Nicole Kidman, John Malkovich, Barbara Hersey en Martin Donovan. Te zien in 18 bioscopen.

Campions honger naar - zoals zij dat zelf noemde - 'intens dramatische dialogen' leverde een curieuze en halfslachtige film op. Wat onveranderd bleef is de fixatie van de Nieuw-Zeelandse regisseuse op jonge vrouwen die - haast met masochistisch genoegen - in opstand komen tegen de sociale conventies die hun levenslust dreigen te verstikken. Of haar films nu spelen in de moderne tijd ('Sweetie' en 'An Angel at my table') of in lang vervlogen dagen ('The piano' en 'The portrait of a lady') doet er niet toe. Telkens zal Campion lucht geven aan vrouwelijke emoties en driften die de maatschappij niet tolereert.

Wat helaas wel veranderde, is Campions eigenzinnige vormgeving. Verdwenen is haar intrigerende filmisch absurdisme ('Sweetie' en 'Angel at my table') en surrealisme ('The piano'). Haar nieuwe film is niet meer - maar ook niet minder! - dan een prachtig kostuumdrama, zoals dat in Engeland door bijvoorbeeld James Ivory bijna aan de lopende band gemaakt wordt. Wie de vele - ijzersterke - mono- en dialogen met zijn ogen dicht beluistert, weet al precies waar het in 'The portrait of a lady' om draait. De locaties, decors en kleuren zijn, hoe fraai op zich ook, bij Campion deze keer alleen maar verhevigers van de vele gesproken woorden.

'The portrait of a lady' is een adaptatie van de gelijknamige roman van de in New York geboren schrijver Henry James (1843-1916). Wie het werk van bijvoorbeeld Flaubert en Couperus kent, zal het verhaal zeer bekend voorkomen. Ook dat maakt de nieuwe Campion er niet boeiender op.

Aan het eind van de vorige eeuw bezoekt de jonge, spontane en vrijheidslievende, Amerikaanse Isabel Archer (Nicole Kidman) haar tante in Engeland. Ze wil zichzelf en de wereld ontdekken en weigert daarom het huwelijksaanzoek van een rijke Lord. Isabel wil zich nog niet begraven. Ze wil de wijde wereld in, de geneugten van de Europese cultuur proeven.

In Italië loopt de naiëve Amerikaanse met open ogen in de Europese val. Ze laat zich daar inpalmen door de in een prachtig palazzo huizende, decadente en goed gebekte nihilist en kunstminnaar Gilbert Osmond (John Malkovich). Hij heeft het niet op Isabel maar uitsluitend op haar fortuin gemunt. Hals over kop trouwt de Amerikaanse met deze poseur.

Wanneer het huwelijk haar niet de zegeningen brengt waar ze op hoopte, neemt Isabel de benen. Even lijkt het er op dat ze in Engeland toch nog de ware Jacob zal vinden. Maar zoals dat nu eenmaal pleegt te gaan, komt ook hier de dood tussenbeide. In het open eind van de 'The portrait of a lady' suggereert Campion tenslotte dat Isabel wel wat wijzer geworden zal zijn van alles wat haar in Europa overkam.

Net zoals de lokaties en kostuums zijn ook de acteerprestaties een lust voor het oog. Nicole Kidman is perfect op haar plaats als de daadkrachtige en naïeve Amerikaanse Isabel. Ook Malkovich, die al vaker intelligente schurken neerzette, levert - hoewel soms wat gemaniëreerd spelend - een indrukwekkende prestatie.

Hoewel Campion in 'The portrait of a lady' nog wel laat doorschemeren dat ze een fijne neus heeft voor verval en verwording, wordt haar nieuwe film toch gedomineerd door de oogstrelend mooie locaties, kostuums, landschappen en acteerprestaties. Wanneer 'The portrait of a lady' gemaakt was door James Ivory, dan was iedereen hierdoor dik tevreden geweest. Maar nu de stilistisch eigenzinnige Campion voor de regie tekende, zullen vele bioscoopbezoekers zich toch wat bekocht voelen. Hoe je het ook went of keert, de nieuwe Campion is nu eenmaal veel gewoner en voorspelbaarder dan 'Sweetie', 'An angel at my table' en 'The piano'.