Europees commissaris hekelt internationale laksheid in midden-Afrika

BRUSSEL (AP, Reuter, AFP, ANP) - Europees commissaris Emma Bonino (humanitaire zaken) heeft gisteren na een vierdaags bezoek aan centraal Afrika fel uitgehaald naar de houding van de internationale gemeenschap in de voortslepende crisis aldaar. Ze beschuldigde de Amerikanen van 'salondiplomatie', en een totale desinteresse voor het lot van honderdduizenden Rwandese vluchtelingen in Zaïrees oorlogsgebied.

Vooral de Amerikaanse ambassadeur in Kigali moest het ontgelden. Met zijn opmerking dat het Westen “groepen volkerenmoordenaars niet in leven moet houden door voedsel te sturen” had hij zich “onwaardig” getoond, aldus Bonino. De commissaris zegt dat zij op een open plek in het oerwoud van Oost-Zaïre 200 000 vluchtelingen heeft 'ontdekt', “die volgens de internationale gemeenschap zogenaamd niet bestonden”.

Verwijzend naar de inzet van satellieten om de vluchtelingen op te sporen, noemde ze het “onacceptabel dat de beste beroepsmilitairen van de belangrijkste landen niet in staat zijn geweest het bestaan van deze mensen aan te tonen.” Het gaat om Rwandese Hutu-vluchtelingen, die in oktober vorig jaar op de loop gingen voor aanvallen door Zaïrese rebellen, vermoedelijk gesteund door Rwanda.

Zonder het met zo veel woorden te zeggen, suggereerde de commissaris dat de internationale gemeenschap willens en wetens de vluchtelingen in de steek laat. Bonino bezocht ondermeer het kamp Tingi Tingi, waar volgens haar zo'n 200 000 vluchtelingen onder “mensonwaardige” omstandigheden verblijven, en volgens haar zelfs “uitgeroeid” worden. De Euro-commissaris zegt dat er nog eens 200 000 à 300 000 vluchtelingen 'zoek' zijn, levend of omgekomen. Ze had een stapel brieven van vluchtelingen meegenomen, bestemd voor familieleden en vrienden in het buitenland.

Bonino zei dat ze zwaar ondervoede kinderen heeft gezien, maar dat onder de ontheemden opvallend veel jonge mannen zijn. Als verklaring opperde ze dat die wellicht de ontberingen beter doorstaan. Een andere verklaring zou kunnen zijn dat het vooral gaat om soldaten. Niet alleen de Amerikaanse ambassadeur, ook de regering van Rwanda, waarin Tutsi's de boventoon voeren, meent dat de resterende Hutu-vluchtelingen in Zaïre medeplichtig zijn aan de genocide in Rwanda, die in 1994 aan zeker een half miljoen Tutsi's en kritische Hutu's het leven heeft gekost.

In het oostelijke deel van Zaïre, dat grenst aan Rwanda, woedt een burgeroorlog die een steeds internationaler karakter lijkt te krijgen. Er bestaan aanwijzingen dat de Zaïrese dictator Mobutu Sese Seko zich laat bijstaan door huurlingen. Ook Bonino zei dat zij huurlingen heeft gezien. Gisteren was Mobutu in Marokko, waar hij sprak met zijn oude bondgenoot, koning Hassan II. Een hoge functionaris op het ministerie van defensie bevestigde dat Zaïre steun krijgt van Marokko. Tegen persbureau Reuter zei hij dat “Togo, Marokko en Tsjaad bereid zijn troepen en materieel te verzenden”. Ook Egypte zou toezeggingen hebben gedaan; vliegtuigen zouden al klaar staan.

Het Zaïrese ministerie van Defensie werft 15-jarigen voor speciale brigades die de rebellen moeten bestrijden. Minister van defensie Likulia Bolongo Lingbangi zei dat zijn leger alle jongeren van 15 tot 18 jaar die minstens vier jaar onderwijs hebben gehad na de lagere school oproept zich te melden.