Hebron wisselt haastig de wacht

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM, HEBRON - Onder luid gejuich van de Palestijnen zijn Israëlische soldaten in Hebron begonnen met de ontruiming en de ontmanteling van de controleposten in de stad. Met kraanwagens werden wachthuisjes van de daken gehesen. Rekruten verwijderden de attributen van een bezetting die in 1967 begon, lang voor zij zelfs maar waren geboren. Ze openden de zandzakken, haalden het prikkeldraad neer, verzamelden de zoeklichten, vouwden de grote olijfkleurige tenten op en stapelden meubilair, apparatuur en watertanks in de vrachtwagens.

Onder zware stortregen - een zegen voor het land dat deze winter wordt geteisterd door ongekende droogte - walsten de bulldozers obstakels en wegversperringen plat bij de hoofdingang van het legerhoofdkwartier op de heuvel boven de stad. Tegen de avond had zich een grote menigte verzameld bij het militaire hoofdkwartier, dertig jaar lang symbool van de bezetting. Bij elke vrachtwagen die werd volgeladen zwelde het gejuich aan.

“We zijn blij ze te zien vertrekken, zei Hamd Halil Amr, die toekeek vanaf zijn slagerij. “We hopen dat de kolonisten het voorbeeld zullen volgen en onze stad zullen verlaten zodat we in vrede verder kunnen leven.”

Een Palestijnse commandant moest de feestvreugde temperen. “Geen vreugdesgeschiet in de lucht”, waarschuwde hij. “We kunnen ons hier geen fouten veroorloven. Hebron staat geen fouten toe, niet van onze en niet van hun kant. Want dat zou het einde van het akkoord zijn.

Het moment dat de Israëlische soldaten de vlag in Hebron strijken, zullen vierhonderd Palestijnse agenten binnentrekken. Mogelijk is dat vandaag al het geval, want als het aan de Israëliërs ligt zal de overdracht zo snel mogelijk plaatsvinden. Elk uitstel vergroot de kans op confrontaties, vrezen de Israëlische autoriteiten. Vooral omdat de kolonisten deze sabbat wel eens bezoek kunnen krijgen van tienduizenden Israëliërs die blijk willen geven van hun solidariteit met de 450 Joodse bewoners van Hebron.

De Israëlische basis zal voortaan dienen als hoofdkwartier van Jasser Arafats strijdkrachten. Maanden staan die al klaar en hebben ze speciale trainingen ondergaan om hun gezag te kunnen vestigen in de stad die bekend staat als een bolwerk van de Hamas en die over het algemeen Arafat en zijn manschappen niet echt een warm hart toedraagt.

Toch is tot nu toe het echte veldwerk niet verricht door de soldaten (de Israëliërs blijven ze agenten noemen, want officieel mogen de Palestijnen geen leger hebben). Al enige tijd proberen de mannen van Djibril Radjoeb, hoofd van de gevreesde preventieve veiligheidsdienst, 'orde op zaken te stellen'. In alle stilte, met medeweten van de Israëliërs, delen ze 'waarschuwingen' uit aan lieden die ze ervan verdenken problematisch te zijn. Hier en daar hebben ze ook al enkele voorbeelden gesteld door mogelijke lastpakken op te pakken.

Volgens Palestijnse bronnen hebben echter ook de soldaten zich al grondig ter plekke georiënteerd. Plaatselijk gerecruteerde soldaten/agenten kunnen zo hun burgerkleding verruilen voor een uniform. En omgekeerd zullen ook vele 'soldaten' juist een burgerpakje aantrekken. Want Israël heeft dan wel bedongen dat het aantal Palestijnse agenten niet de vierhonderd zal overschrijden, zoals ook oorspronkelijk overeengekomen was, in de praktijk hebben de Palestijnen tot nu toe haast overal het aantal toegestane agenten verdubbeld of zelfs verdrievoudigd. Hebron zal daarop geen uitzondering vormen.

De afgelopen maanden hebben de Palestijnen al materieel en voertuigen naar Hebron overgebracht, eveneens in alle stilte, ook al wist iedereen het die het moest of wilde weten. De voertuigen waren namelijk duidelijk herkenbaar aan hun afwijkende nummerplaten.

Officieel mogen de Palestijnse troepen over twintig voertuigen beschikken. De soldaten worden uitgerust met in totaal honderd geweren en tweehonderd pistolen.

Volgens het Hebron-akkoord zullen de Palestijnen tachtig procent van de stad in handen krijgen. Het Israëlische leger zal zich terugtrekken naar de overige twintig procent om daar bescherming te bieden aan de vierhonderdvijftig kolonisten. Maar binnen dat Israëlische gebied wonen ook nog eens 15 000 Arabieren.

In tegenstelling tot de andere Palestijnse steden die verleden jaar al werden overgedragen aan het Palestijnse bestuur, zal de Palestijnse politie - als ook het Israëlische leger - er nog een zware kluif aan hebben de orde te handhaven in de stad waar Joden en Arabieren elkaar dagelijks zullen blijven 'tegenkomen'.