Uitgerekend het zap-medium houdt de gebroeders Taviani de hand boven het hoofd

'Il sole anche di notte', 21.55-23.45 uur, Ned. 1.

Om de twee à drie jaar maken Paolo en Vittorio Taviani een nieuwe film. Het is een overzichtelijk oeuvre, met 'Padre padrone' (1977), 'La notte di San Lorenzo' (1981) en 'Kaos' (1984) als erkende hoogtepunten. De roem van de Toscaanse broers is echter tanende, hun films lijken niet meer van deze tijd. Hun belangrijkste bron van inspiratie, het communisme en solidariteit met de gewone man op het Italiaanse platteland, is opgedroogd. Jongeren missen het geduld voor het trage tempo, de aandacht voor detail en het gebrek aan spektakel. Maar wat niemand de Taviani's afneemt is het vermogen om verhalen te vertellen. Toegegeven, 'Il sole anche di notte' (1990) is bepaald geen meesterwerk, maar het is wel een Taviani-film en een mooi verhaal.

De Vader Sergius van Tolstoj heet hier Padre Sergio, de periode is nog steeds de achttiende eeuw. Als kind was Sergio reeds voorbestemd: neem mij Heer, fluistert de jonge baron als een processie voorbijkomt. Eenmaal aan het hof van koning Karel III van Napels acht men de voorbeeldige jongeman een geschikte huwelijkskandidaat voor gravin Cristina, een bescheiden bijrol van Nastassja Kinski. Zij blijkt echter een ex-maîtresse van de koning en de vernederde Sergio vlucht naar de kerk. Zelfs hier vindt hij niet de gewenste zuiverheid van geest en onthechting van wereldse genoegens. Die vindt hij pas op de berg Petra, waar hij zijn dagen slijt als kluizenaar. Tegen zijn wil groeit hij echter uit tot een religieuze attractie. De verleiding des vlezes komt in de persoon van gekke Matilda, een rolletje van Charlotte Gainsbourg. De wereld wint van Padre Sergio.

Waar de Taviani's normaliter vertrouwen op humanistische waarden, doen zij nu een beroep op een klassiek-christelijk ideaal. Julian Sands, die in de loop van de film verandert van kekke officier in gepijnigde zonderling, oogt met lange haren en grauwe monnikspij als een ware messias. De innerlijke zoektocht naar religieuze zuiverheid, in combinatie met de afkeer van sociaal contact, lijkt meer toegesneden op Tolstoj dan op de Taviani's. De eenduidige moraal dat een spiritueel hoogstaand mens niet kan ontsnappen aan de corrupte wereld is dan ook de zwakke, voorspelbare kant van de film. De kracht ligt in de observatie van het landschap, het oproepen van een melancholieke sfeer, het registreren van menselijk gedrag.

Het zijn de details die de film de moeite waard maken. Wie de Taviani's wil waarderen moet rustig kunnen kijken. Ironisch genoeg laat het bioscoopbedrijf hen vallen, en biedt juist het zap-medium de mogelijkheid hun werk te blijven volgen.