LASTIGE VRAGEN (Boele Staal)

Wat denkt u dat men u kwalijk neemt en wat neemt u uzelf kwalijk, en als het niet om hetzelfde gaat: waarvoor vraagt u eerder excuus?

Ik denk dat ik door mijn gedrag en mijn manier van praten bescheidener mensen dan mijzelf wel eens uit de ether blaas. Ik kan me voorstellen dat mensen me dat kwalijk nemen. Ik neem mezelf niet zoveel kwalijk. Ik ken m'n zwakheden, maar dat is wat anders. Mijn zwakheid is misschien dat ik dingen erg doorredeneer en steeds opnieuw tegen het licht houd. Daar kunnen mensen in je omgeving last van hebben, want soms zijn dingen goed of fout. Ik vraag excuus in beide gevallen.

Kent u ook verzoeningen die geen littekens achterlaten bij de ene of bij de andere partij of bij beide?

Er wordt slecht ruzie gemaakt. Onenigheden zo op de spits drijven dat je je haast niet meer kan verzoenen zonder littekens achter te laten. Op het moment van ruzie maken moet je je ervan bewust zijn dat het vredestichten erbij hoort.

Welke problemen lost het goede huwelijk op?

Het huwelijk is er niet om problemen op te lossen.

Ontwikkelt zich in het huwelijk een gemeenschappelijke smaak (zoals de inrichting van de echtelijke woning doet vermoeden) of heeft er wat u betreft bij de aanschaf van een lamp, een kleed, een vaas enzovoort telkens een stille capitulatie plaats?

Capitulatie is niet het goede woord. Maar buiten dat: ik ben daar niet toonaangevend in. Meer volgend. Ik zeg het wel als ik het niet leuk vind, maar ik behoor niet tot de categorie die zegt: die vaas komt er niet in!

Zou u aan de trouwbelofte zoals geformuleerd door de ambtenaar van de burgerlijke stand of door de kerk nog iets toegevoegd willen zien?

Ik heb niet eens behoefte aan die trouwbelofte. Ze mogen mij nog 1200 andere formules oplezen. Het huwelijk is een juridische verbinding, die in onze samenleving nodig is. Zeker ook in het belang van de kinderen. Maar het doet er niet toe wat voor dingen je op dat moment roept. Wat telt is dat je samen onder een dak gaat wonen.

Als u de keus had tussen een huwelijk dat gelukkig genoemd kan worden en een ambitie, een bijzonder talent, een roeping enzovoort, die het huwelijksgeluk mogelijkerwijs op het spel zet, wat zou dan belangrijker voor u zijn?

Die keuze krijg je niet. Dat overkomt je. Op het moment dat je tot de ontdekking komt dat je huwelijk niet te combineren is met je ambitie, is je huwelijk al gestrand.

Hoe vaak moet een bepaalde hoop (bijvoorbeeld een politieke) niet in vervulling gaan voordat u de desbetreffende hoop opgeeft, en lukt u dat zonder uw hoop onmiddellijk ergens anders op te vestigen?

Je moet geen politicus worden als je nooit geconfronteerd wilt worden met een hoop die je moet opgeven. Maar echte hoop aangaande solidariteit, toegankelijke gezondheidszorg, de kwaliteit van het onderwijs en ook hoop op betere samenwerking tussen rijk, provincie en gemeente mag je nooit opgeven. Je kan wel eens zuchten, maar meer niet.

Hoopt u op een hiernamaals?

Laatst was ik aan het golfen met iemand. Terwijl ik me stond te concentreren op de volgende mep, sprak hij me aan met de vraag of ik geloof in een hiernamaals. Toen zei ik: voor het geval je daar niet kan golfen, wil je me toestaan dit hier even af te maken? Ik kan daar niet in concrete zin over denken. Dat is zo onbereikbaar voor het menselijk denken. Ik heb geleerd me te bepalen bij het hier en nu.

Hebt u al eens zonder contant geld moeten leven?

Er zijn drie fases: a. leven zonder contanten. b. leven met schulden. c. de spaarrekening.

Ik heb ze alledrie meegemaakt. Ik ben blij dat de volgorde zo is en niet andersom.

Bent u een spaarder?

Ik ben een spender. Ik ben grootgeworden in een situatie waarin ik niks had. Toen ik voor het eerst een kwartje kreeg om naar de kermis te gaan, hadden mijn vriendjes vijf gulden. Dat was een groot verschil, maar ik had daar geen last van omdat ik wel begreep hoe het zat. Mijn vader werkte er hard voor, we hadden een groot gezin. Ik heb er wel aan overgehouden dat ik precies weet tot hoever ik kan gaan met uitgeven.

Wat kost op het ogenblik een pakje boter?

Ik ga alleen maar mee met boodschappen doen om te sjouwen.

Wat hebt u van uw geboortegrond vooral lief:

a. het landschap? b. gewoonten en gebruiken? c. dat u het daar zonder vreemde taal kunt stellen? d. herinneringen aan uw kindertijd?

Het landschap. Ik ben aan de rand van het bos geboren en woon nu in het weiland. Het weiland vind ik leuker, want ik wil het goede en het slechte weer graag zien aankomen. Wat me elke keer weer mateloos boeit is dat, als ik thuis uit mijn raam kijk, hetzelfde weiland 's zomers een heel andere wereld is dan 's winters.

Bent u er zeker van dat u van uw volwassen kinderen geen dankbaarheid verwacht? En zo niet: dankbaarheid waarvoor?

Ik vind enige dankbaarheid wel redelijk. Ik vind dat ze bevoorrecht zijn en dat ze dat tot zich moeten laten doordringen. Ik wil hun dankbaarheid graag terugzien in hun levensstijl.

Zou u onsterfelijk willen zijn?

Niet alleen. Daar zou je aan kapot gaan. Misschien met z'n allen. Maar het lijkt me eigenlijk niks. Ik heb, zo rond m'n veertigste, wel heel sterk gedacht: dit is mooi. Niemand die je nog echt onder de jongelui schaart, een positie waarin je de meest normale schulden aankunt en nog vief genoeg om op een racefiets te springen. Dat is zo'n moment waarvan je denkt: dit mag nog wel even duren.