Labour belooft van Engeland 'nieuw en jong' land te maken

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De Britse Labourpartij is klaar om Engeland de 21e eeuw binnen te leiden. Dat hebben de socialisten deze week op hun partijcongres willen demonstreren. Maar of de Britse kiezer is overtuigd? Veel zal afhangen van het antwoord van de Conservatieven op hun congres, volgende week in Blackpool.

Labourleider Tony Blair kan terugzien op een bijzonder geslaagde week. Op het partijcongres in Brighton kreeg hij niet alleen zijn partijgenoten op de banken, maar oogstte hij alom waardering met zijn gepassioneerde oproep onder Labours leiding te bouwen aan een 'nieuw' Groot-Brittannië. De partij demonstreerde een ongekende eenheid. Geen enkel voorstel van het bestuur werd afgewezen, een unicum op Labour-congressen. De traditionalisten die kritisch zijn over Blairs 'ruk naar het midden', kregen geen kans de partijleider in de wielen te rijden.

Blair reisde al in een comfortabele positie af naar de Britse kustplaats. Sinds zijn aantreden vorig jaar zomer zette hij de 'modernisering' van Labour rigoureus voort, die was ingezet door zijn voorgangers Neil Kinnock en John Smith. Labour is niet langer de partij van nationalisatie, gerund door de vakbonden.

Van 'Bambi' veranderde zijn bijnaam in 'Stalin', wegens zijn vermeende dictatoriale optreden, maar dat interesseert hem weinig. De vernieuwing werpt vruchten af: de socialisten boekten een daverende overwinning bij de gemeenteraadsverkiezingen in mei, leiden in de opiniepeilingen met 54 tegen 25 procent voor de Conservatieven, en het aantal leden van Labour is in een jaar tijd met 30 procent toegenomen tot 350 000.

Maar Blair wenst geen risco's te nemen in de strijd om de gunst van de gematigde kiezers die tot nu Conservatief stemden, maar ontevreden zijn. Was de ruime voorsprong in de peilingen van Labour onder Harold Wilson in '64 immers op de verkiezingsdag ook niet geslonken tot een marginale 1 procent?

Een voorstel deze week om de hoogte van een minimumloon vast te stellen - de wens van de vakbonden, maar de schrik van het Britse bedrijfsleven - kreeg dan ook geen kans. Zelfs op het terrein van defensie moest het 'oude' Labour een veer laten. De slogan 'de kernwapens de wereld uit, te beginnen in Groot-Brittannië' werd geschrapt.

Schaduw-minister van economie, Gordon Brown, deed zijn best toch maar vooral het beeld uit te wissen van Labour als big spender op kosten van de belastingbetaler, wat de partij in '92 de verkiezingsoverwinning kostte. Hij zal een behoudend beleid voeren dat is gericht op een lage inflatie, net als de Conservatieven. Voor 'boodschappenlijstjes' met wensen die neerkomen op verhoging van de publieke uitgaven, is geen ruimte.

Om toch wat leuke dingen te doen voor de mensen - een banenplan en verbetering van het onderwijs - stelt Brown voor de miljardenwinsten van de nutsbedrijven af te romen. Een schot voor open doel: met de droogte deze zomer zijn de Britten laaiend op de geprivatiseerde waterleidingbedrijven, die wel hun aandeelhouders verzorgen maar niet de consument.

Ook een Labour-regering ontkomt niet aan harde beslissingen - herziening van het sociale stelsel, waarschuwde Blair. Maar “anders dan de Conservatieven die er een puinhoop van maken”, hebben de socialisten een doel: Labour zal van Engeland een “nieuw en jong” land maken, een dynamische industrie-natie vertrouwd met moderne (computer-)technologie. Speerpunt wordt (beroeps-)onderwijs, een troefkaart op de wereldmarkt.

En Blair ging verder al die kiezers aan te spreken die zich zorgen maken over hun toekomst en die van hun kinderen. Want de kwaliteit van het onderwijs is maar een van de discussiepunten in Engeland. De stijgende criminaliteit, het gezondheidsstelsel dat onder druk staat, de werkloosheid en de pensioenvoorziening, het nieuwe Labour maakt er werk van. Daarmee hebben de socialisten in feite de agenda van de Conservatieven gestolen. Zij zullen niet alleen alles doen wat John Majors partij heeft toegezegd te zullen doen, maar nog beter ook.

Blair vermeed concrete beloften en harde cijfers waarop hij kan worden vastgepind. De kiezers moeten erop vertrouwen dat het 'nieuwe Engeland' er komt, zoals hij gezorgd heeft voor het 'nieuwe Labour'.

De vraag is of zijn verhaal aanslaat. Blair kan echter hoop putten uit het feit dat de krant Daily Mail, ooit een fervent pleitbezorger van Thatcher, overweegt hem te steunen.

Dat legt een extra druk op de Conservatieven, die volgende week hun partijcongres in Blackpool houden. Zij hebben de keuze uit twee mogelijkheden: oppositie voeren tegen Blairs beleid van 'verandering', of met nog betere voorstellen komen. In beide gevallen staan de Tories voor een bijna 'bovenmenselijke' opgave, stellen Britse commentatoren. Maar Major heeft al eerder laten zien dat hij juist in de rol van underdog op zijn best is.