CDA is op zoek naar herstel, maar kent slechts verwarring

DEN HAAG - CDA-fractieleider Heerma repte zich gisteren uren later dan hem lief was door de doodstille wandelgangen van de Tweede Kamer naar buiten. “Ik heb me de hele middag moeten bezig houden met de beeldvorming van mijn partij. Terwijl ik mijn speech voor morgen had willen voorbereiden. Maar voor mij staat vast dat dit een storm in een glas water is.”

Die toespraak zal Heerma vandaag afsteken op de groots opgezette, tweedaagse studiebijeenkomst in de Nieuwe Kerk in Den Haag. Nederlandse en buitenlandse christendemocraten praten daar over de toekomst van hun beweging. Maar wat in het monumentale kerkgebouw een mooi begin had moeten worden op de route naar herstel van het CDA, liep uit op een verwarrende, ruzie-achtige dag.

Want terwijl prominente CDA'ers 's ochtends het congrescentrum binnen druppelen, ploffen twee perspublicaties op straat die aanwijzingen bevatten voor grote verdeeldheid in de partij. Allereerst heeft de Volkskrant uit een interview met CDA-voorzitter Helgers opgemaakt dat hij bij de volgende verkiezingen fors de bezem door de huidige Kamerfractie wil halen en dat hij bovendien het aantal katholieke parlementariërs in rap tempo omhoog wil brengen. De fractie moet 'evenwichtiger' worden samengesteld, zegt Helgers. Een aanval van een katholieke voorzitter op de protestanten in het CDA? Leeft de oude bloedgroepenstrijd opnieuw op?

Daar bovenop komt het verhaal in de regionale kranten die bij de GPD zijn aangesloten. Het Limburgse Kamerlid René van der Linden zegt daarin dat de politieke koers van de partij conservatiever moet worden. En hij klaagt over de onderbedeelde positie van de zuidelijke katholieke CDA'ers.

Hoewel Van der Linden slechts in theoretische zin over afsplitsing van het CDA spreekt, klinken er toch geschrokken reacties van partijgenoten die de besloten bijeenkomst in de Nieuwe Kerk bijwonen, en nu en dan in de tuin opduiken. Zou voorzitter Helgers werkelijk een katholieke coup aan het voorbereiden zijn? Het Kamerlid De Hoop Scheffer redeneert vanaf de stang van zijn fiets: “We moeten het over inhoud van het beleid hebben. Niet over personen. De niet al te riante positie van het CDA staat zo'n discussie over personen en bloedgroepen niet toe.”

De Hoop Scheffer weet niet precies wat hij aan moet met de Helgers' opmerking dat de fractie 'evenwichtiger' moet worden samengesteld. Dat wordt een pittig gesprek met de huidige Kamerleden, waarschuwt hij. “Ik moet toegeven, mijn stemming wordt hier niet plezieriger door.”

Oud-bisschop Bür arriveert en doet de roep om meer katholieken vriendelijk als onzin af. Bür: “Ik zou zo niet denken. Ik dacht dat we van die discussie af moesten. Ik heb ze niet geteld, maar ik heb niet de indruk dat er te weinig katholieken in het CDA zijn.”

Dan weer de 'kwestie-Van der Linden'. “Is René gek geworden?” roept een Kamerlid uit. Maar wat heeft hij nou werkelijk gezegd?

Frans Andriessen, oud-minister, oud EG-commissaris, geeft op het trapje naar het toilet zijn visie. De voorzitter van de strategische beraadgroep die de nieuwe koers voorbereidt: “Ik weet niet wat ik aan moet met het verhaal van Van der Linden dat het CDA conservatiever moet worden. Als dat betekent: harder tegen vreemdelingen en harder sociaal beleid, heb ik daar grote moeite mee.” Andriessen verder sussend: “Een afsplitsing van het CDA zal zeker niet aanslaan.”

Bij alle geschrokken en kwade reacties die in loop van de middag rond de voormalige Nederlands Hervormde kerk waaien, bewaart voorzitter Helgers doodse stilte. Hij voert op het partijbureau enkele straten verder spoedberaad met fractieleider Heerma. Uren verstrijken na Helgers' belofte om snel bij de brandhaard-Nieuwe Kerk opheldering te komen geven. Pas eind van de middag wandelt hij de kerktuin in, omstuwd door verslaggevers van tv, radio en kranten. Niet voor een uitgebreide uitleg van zaken, maar slechts om één velletje papier te overhandigen met een korte verklaring. De kern daarvan: Er is niets aan de hand, het is allemaal verdraaid. “Het is bestaand CDA-beleid om te streven naar een evenwichtige en evenredige samenstelling van de Tweede Kamerfractie.” Helgers verdwijnt schielijk in de congreszaal.

Heerma zit dan alweer in zijn werkkamer aan het Binnenhof om zijn houding te bepalen in de nieuwste CDA-kwestie, waarin beeldvorming en werkelijkheid zo door elkaar lopen.

De (protestante) fractieleider bij zijn vertrek: “Als Helgers meer katholieken zou willen, dan hebben we een probleem. Maar dat blijkt de werkelijkheid niet te zijn.” Heerma neemt genoegen met de kalmerende uitleg van de voorzitter. Maar Helgers zal voorlopig het woord katholieken niet meer in de mond nemen.