beeldende kunst

AMSTERDAM - Heerlijk. Geen dwingend overkoepelend thema. Geen zucht naar het lanceren van een nieuwe trend. Geen hijgerig geklooi met nieuwe media. 'Unlimited.nl' in De Appel is gewoon een tentoonstelling met mooi en interessant werk van in Nederland werkende kunstenaars (hier geboren of niet). Een soort inventarisatie op basis van persoonlijk gevoel.

'Unlimited.nl' brengt een breed scala aan kunstvormen en kunstopvattingen bijeen. Alles kan: schilderen, beeldhouwen, videokunst, conceptuele installaties, computeranimaties, filmpjes. Zonder hiërarchie, zonder rode draad. 'Unlimited.nl' laat je heerlijk dobberen op het ritme van je eigen belevingswereld en, desgewenst, esthetische gevoel.

De Zuidafrikaan Moshekwa Langa maakt al meteen bij de ingang van het betreden van het tentoonstellingsgebouw een suggestief ritueel. Achter de voordeur hang een zacht wiegend gordijn, de hal zelf is verlicht met een warm oranje licht. Het zijn informele middelen die de beleving van de architectonische ruimte sterk beïnvloeden. Daarmee is meteen de toon gezet: het informele aspect blijft door de hele tentoonstelling tegenkomen.

'Unlimited.nl' heeft weliswaar geen thematische rode draad, maar het blijft een product van de hedendaagse kunst. En dat betekent dat er toch een bepaalde attitude uit de getoonde werken spreekt. De kunstenaars van nu maken esthetiek met een rafelrandje. Je zou het ook 'casual esthetics' kunnen noemen. Een huis-tuin-en-keuken-video, een trillend en niet helemaal scherp filmpje, met vegerige hand geschilderde gestileerde objecten, niet helemaal conform anatomische wetten gebeeldhouwde figuren, met losse hand uit onorthodoxe materialen ogebouwde sculpturen.

Het lijkt alsof de kunstenaars dicht bij de werkelijkheid willen blijven die ook ruwe kantjes en oneffen plekjes heeft. Automatisch ontstaat zo een reflectie op die werkelijkheid. De focus van veel hedendaagse kunstenaars roept de informele en sociaal geëngageerde kunst van de jaren zeventig in herinnering, maar dan zonder het opgeheven moralistisch vingertje en zonder de hang naar het intellectueel 'hogere'. Veel meer dan twintig, dertig jaar geleden is de persoonlijke emotie een thema bij de kunstenaars van vandaag. En dat komt tot uitdrukking in de getoonde kunstwerken.

Pia Wergius laat een ratje de kruimels uit haar mond eten. Fiona Tan staat een raam te zemen van een Amsterdamse bovenwoning, waarbij haar handbewegingen letters en woorden vormen. Paul de Reus ontwapent met een gebeeldhouwd naakt, oud echtpaar - onnatuurlijk smal - dat met de neuzen pal tegen elkaar staan. Arno Nollen confronteert met expliciete harde homoporno gepresenteerd met glamoureuze kleurenfoto's van jonge mannen. Fransje Killaars biedt een slaapplaats aan in een paviljoen vol stapelbedden met felgekleurde matrassen, dekens, kussens en stoffen. Barbara Guldenaar toont amorfe textiele objecten die het midden houden tussen vreemdsoortig kledingstuk en abstract sculptuur. Arthur Elsenaar laat zijn gezicht door elektronische impulsen ongecontroleerde samentrekkingen maken.

Het meest indrukwekkend is echter de Israëlische Yael Davids met het videowerk 'Krukje' uit 1996. Ze gaat gekleed in broek, overhemd en schoenen, maar dan met het overhemd over haar benen - de halsopening ter hoogte van haar naakte kruis - de broek over haar armen en de schoenen aan haar handen. In een acrobatische yoga-achtige pose neemt ze vervolgens de houding van een zittende figuur aan. Alleen lijkt het of ze op haar hoofd zit en zit op de plek van haar hoofd haar naakte kruis.

Het is surrealistisch, confronterend, bizar en erotisch tegelijk. En daarmee doet Davids wat goede hedendaagse kunst altijd doet. Het geeft de schok van een ervaring die buiten het gebruikelijke referentiekader ligt. De wereld staat even op zijn kop. Je wordt geconfronteerd met je eigen gevoel en esthetische beleving, terwijl je ook na gaat denken over begrippen als 'pose' en 'seksualiteit'. 'Krukje' van Yael Davids is alleen al de moeite van de tocht naar De Appel waard, waar de andere kunstwerken dat op zich ook al zijn.