dans

Tot en met mei 1997 te zien in het hele land.

Met de oprichting van een gezelschap voor dansers van 40 jaar en ouder, vijf jaar geleden, werd de gangbare leeftijdsgrens waarop de meeste dansers (moeten) besluiten hun podiumcarrière te beëindigen, voorgoed overschreden. Het idee kwam overigens van een voormalig lid van het Nederlands Dans Theater, Gérard Lemaitre. Pogingen om een dergelijk initiatief in zijn geboorteland Frankrijk van de grond te krijgen mislukten. Kylian bood die mogelijkheid wel, daarmee niet alleen een lans brekend voor oudere dansers, maar tevens nieuwe toekomstperspectieven voor de dans biedend. Zo bleven de persoonlijkheid en de artistieke kwaliteit van een selecte groep dansers 'op leeftijd' voor het publiek behouden.

Het eerste programma op 8 november 1991 werd lovend ontvangen en inmiddels heeft het NDT 3 zich ontwikkeld van een projectgroep tot een internationaal gewaardeerd gezelschap. Onder de titel 'Tears of laughter' presenteerde NDT 3 vijf choreografieën van oprichter Jiri Kylian, waaronder drie wereldpremières. In de eerste, 'Trompe-l'oeuil' zitten Van Hamel, Kupferberg, Chryst en Lemaitre in protserige rokken op houten stoelen. Het geluid van een vallende munt weerklinkt en één voor één beginnen ze houterig te bewegen. Als bevrijde duveltjes uit een doosje tonen ze vervolgens in een aaneenschakeling van korte ludieke sketches tal van variaties op het thema 'bedrieglijke schijn'. Niets is wat het lijkt.

Een pas de deux gedanst door Lemaitre en Van Hamel op het Zwanenmeer van Tsjaikovski wordt ruw verstoord wanneer de draagbare telefoon van Lemaitre plotseling afgaat. Wanneer hij aan de beller, Van Hamel totaal vergetend, op koddige wijze de aanwezigheid van koningin Beatrix bevestigt - “Oui, la reine est là” - stijgt er een eensgezinde lach van herkenning op uit de zaal. Het weerhoudt vreemd genoeg menig bezoeker er niet van in de daaropvolgende pauze in afwachting van een drankje opvallend te gaan telecommuniceren.

De door Chryst krachtig gedanste solo 'Double you' werd gevolgd door de tweede nieuwe creatie van Kylian. Als hommage aan Gérard Lemaitre - dit jaar zijn zestigste verjaardag vierend - maakte Kylian de solo 'If only. . .'. Kylian schept in een eenvoudig decor - slechts een trap - talrijke mogelijkheden en danser Lemaitre weet op fascinerende wijze de verwarring en onzekerheid over het menselijk bestaan over te brengen. Hoe buitengewoon veelzijdig is deze danser.

Het oudere 'No sleep till dawn of day', dat Kylian in 1992 voor zijn vrouw Sabine Kupferberg en de Nederlands-Amerikaanse ballerina Martine van Hamel creëerde, blijft een schitterend ballet. Op het weemoedig klinkend wiegelied van de Salomon-eilanden balanceren de vrouwen in zichzelf gekeerd over en langs een rij van vijfentwintig houten stoelen. Meeslepend is het einde; deinend op de melancholische zang voeren de twee vrouwen tegelijkertijd de zich herhalende bewegingsthema's uit.

Het laatste onderdeel in dit jubileumprogramma is de wereldpremière 'Compass'. Verwijzend naar de begrensde ruimte die een passer trekt, gaat Kylian de confrontatie aan met de beperkingen die de wetenschap voorschrijft. Het is een zoektocht naar het centrale punt van ons bestaan. Hoewel de sterke, dramatische vertolking van de dansers een indringende sfeer schept rammelt het stuk halverwege een beetje. Gelukkig herstelt het zich in een schitterend eindbeeld. Meer dan ooit fascinerend daarbij is het ontblote bovenlijf van de groep porst-de-bras uitvoerende dansers, waarbij ze zowel kwetsbaarheid als kracht uitstralen. Gehuld in twee kruisende lichtbundels blijken de gerijpte dansers van NDT 3 volledig op hun plaats.