Meeneemwindje en een wals die langzaam leeg moet lopen

Dagelijks, beh. ma., om 21 uur t/m 1 september.

Met deze tekens aan de wand zet theatergezelschap 'Dogtroep' de toon voor de binnenvoorstelling 'Dynamo Mundi', die tot 1 september in Carré te zien is. Dogtroep speelt bij voorkeur op locatie, met steevast water, wind, lucht en vuur in de buurt. 'Dynamo Mundi' speelt zich binnenshuis af en ook nu zijn de vier elementen weer vertegenwoordigd. Als je de Dogtroep gastvrijheid verleent zul je het weten ook: de directie van Carré vond het goed dat er wanden, vloeren en plafonds werden doorboord.

'Dynamo Mundi' is een muziekspektakelstuk met amper vier regels tekst. Het is geen tragedie, en al helemaal geen komedie. Een man en een vrouw zwerven door hun eenzame wereld. De man doet alles fout, maakt waar hij zijn voet ook neerzet, alles kapot. Niet zozeer uit destructieve lust, maar omdat hij in z'n onhandigheid kennelijk niet anders kan. Hij molt zelfs datgene waar hij het meest van houdt: z'n eigen vrouw.

De wereld van de Dogtroep (geen afkorting, de naam betekent niets) is eerder inventief dan theatraal. De spelers maken hun attributen - decorstukken kun je hun immense vliegtuigen, aquarium, windmolens en propellers en dansende touwladders moeilijk meer noemen - zelf, eigenlijk zijn de attributen ook meteen de hoofdrolspelers.

Dogtroep gaf voorstellingen in Praag en Duitsland, waar gaandeweg en fragmentarisch bouwstenen voor 'Dynamo Mundi' ontstonden. Steeds blijft de Dogtroep de plek trouw waar de voorstelling zich afspeelt: het is de locatie met de daar wonende toeschouwers die de toon van de voorstelling zetten. In Chicago speelden de skyline, het Michiganmeer en soesjes etende bluesnegers in de kroegen theatrale rollen; Zuid-Afrikaans publiek reageert anders dan Duitse toeschouwers.

Regisseur en scriptschrijver Threes Schreurs: “We gaan ook een soort masterclass in Zuid-Afrika geven. Door de culturele boycot was er tot voor kort zo goed als niets. Maar zelfs in Nederland zijn mensen wakker geschud door 'The singing detective'. In Belgrado speelden we midden in de oorlog, in Praag waren we een maand na de Fluwelen Revolutie. Steeds kijk je naar de omgeving, de architectuur, de geschiedenis, je ruikt de geur, je hebt contact met de plaatselijke winkeliers, met de brandweer.”

Een hoogtepunt in 'Dynamo Mundi' vormt het reusachtige aquarium, dat als verraderlijk pierebadje begint om zich opeens pontificaal uit de vloer te verheffen, waarin het ontzielde lichaam van de vrouw zweeft. De Dogtroep vervaardigde het eigenhandig met een stalen kist, veiligheidsglas en temperatuurregeling. Hoe zo'n idee zich ontwikkelt? Schreurs: “Iemand van ons heeft een aquarium in huis, en vond het lichtschijnsel in het water zo mooi. Het licht was de basis voor het aquarium. En dan ga je naar een scène zoeken, totdat ze uiteindelijk letterlijk 'als een vrouw op sterk water' wordt gezet. Nee, de actrice die de vrouw speelt (Csilla Lakatos) heeft niets met water of met zwemmen, ze is danseres. Die vaardigheid komt van pas, want ze moet zo goed als het hele stuk voor dood spelen, en dat is moeilijker dan je denkt.”

In 'Notities uit het productieproces' staat bij 12 juli: “Dogtroep werkt niet met tekst als uitgangspunt. Een rol ontstaat langzaam door de wisselwerking tussen de acteur enerzijds en de bouwers en beeldenmakers anderzijds. De Man heeft bijvoorbeeld zulke lange benen omdat een ontwerper het silhouet van de speler wilde uitvergroten. De uiterlijke plannen verworden langzaam tot stukjes karakter, de beelden van de bouwers worden van vlees en bloed.” Threes Schreurs: “In Praag hebben we de figuur van de Lange Man ontdekt; toen was het nog een vrij zachtaardige man die in een tas woont. In Duitsland werd ie meer mongolide, in Carré is hij een wat boersig type geworden.”

De oorsprong van de wals (of trom of schijf of stalen cilinder of - liggend - beerput waarin Icarus zijn laatste rustplaats vindt) ligt in India. Dogtroeper Titia Bouwmeester zag hoe Indiase feesten worden opgeluisterd met een doorboorde en met meel gevulde ring. Rol je zo'n ring over tafel, dan laat-ie een meelspoor na in elk motief dat je wenst.

Al in het begin van het stuk wordt De Vrouw, tamelijk onverhoeds, door de wals (van 300 kilo) verpletterd. De enorme Dogwals is gevuld met schelpenzand, dat aan het slot op ingenieuze wijze een vierkant kettingspoor op de pistevloer legt. Fijnmazig ijzergaas doseert het schelpenzand rollenderwijs, zodat het zand in de regelmaat van een zandloper over de vloer valt, en de wals dus niet in één keer leegloopt. Het kostte heel wat tijd en hartbrekens om dat voor elkaar te krijgen.

De toeschouwers in Carré krijgen letterlijk de wind van voren, ook van achteren. De Dogtroep huurde een Duitse propellermotor die bij surfwedstrijden wordt gebruikt, en bouwde drie luchtkoelingscilinders van een olietanker tot windmachines om. Daartussenin draait een derde windmolen dapper mee, niet zozeer om voor functionele wind te zorgen - dat doen de andere machines - maar om de wind ook zichtbaar kracht bij te zetten. Regisseur Schreurs: “De windstoten komen van twee kanten de piste in, waar ze op een derde windstoot uit tegengestelde richting (van onderuit de tribune) stuiten. Daardoor gaat de wind nog in de piste omhoog, zodat de toeschouwers in de nok de wind als eersten voelen. Je moet wind niet frontaal op het publiek richten, dat is onaangenaam. Het moet een soort meeneemwindje zijn. Je moet de toeschouwers ook niet storen door water over hen heen te gooien - dat leidt af. Met de wind een speler omverblazen, dat zou nog kunnen.”