Kerk en toekomst

“Er was gisteravond iemand op de tv die het tegen jou leek te hebben. Tegen wat jij schrijft.” “Voor de Ikon? Dat was de hoofdredacteur van Trouw.” Oh? Dat wist ze niet. “Moet je daarom weg bij die krant?” Dat kun je je afvragen. Jan Greven houdt in elk geval niet zo van New Age, zei hij in dat programma.

Ik had het opgenomen vanwege de titel: 'De toekomst'. Altijd leuk, wat mensen daarvan denken. De uitzending met Greven ging over de toekomst van de kerk. Hij is niet de enige die daar dubbel in is. Enerzijds stelt men vast waar de kerk tekortschiet, anderzijds wordt negatief gedaan over een gebied dat veel van die kerkelijke toekomst kan bepalen en prachtig aansluit bij de tekorten.

Volgens mij heeft die dubbelheid te maken met een gebrek aan kennis over wat 'New Age' eigenlijk inhoudt, of kan inhouden. Want ook dat begrip is zo breed als de kosmos en je kunt er, net als met Bijbel en kerk, alle kanten mee op. Daarom spreek ik liever over 'holistisch denken', dat voor mij de kern van New Age vormt, en de winst, het extra, vergeleken met het 'oude' geloven. Dat denken is echter ingewikkelder dan ik terugvind bij veel tegenstanders ervan.

Zoals Jan Greven, die in de Ikon-uitzending van 6 april zegt dat hij “niet zo op de mystieke toer is”, maar wel iets heeft met geloof, God, transcendentie. Het spreekt hem aan dat er andere waarden zijn dan het behoud van het eigen bestaan, dat je je leven kunt behouden door het te verliezen. Even later komt het gesprek op New Age. Greven: “Ik hou niet zo van dat hele holistische gedachtengoed. Alles met alles verbonden en dan is het goed. Dat is me te weinig actief. Je moet ook in beweging komen. Verinnerlijking, o.k., maar je moet als persoon, als individu, blijven bestaan. Niet opgaan in een groter geheel.”

Hoezo, je leven verliezen?

Weer even later noemt hij New Age en de mystiek 'bijgelovige vormen van boven jezelf uitstijgen'.

Precies. Werkelijk geloof is heden ten dage voor velen bijgeloof. Want was is holisme, nieuwe-tijds-christelijk-denken? Dat er voor ons als mens twee niveaus zijn. Enerzijds ben je lijfelijk, aards, concreet, individu. Lichamelijk gescheiden van anderen. Persoon - waarbij het aardig is te bedenken dat persona 'masker' betekent. Anderzijds ben je geestelijk, onstoffelijk, eeuwig, onbegrensd, verbonden met alles en allen.

Als persoon moet je jezelf worden, je afgrenzen van anderen, actief en assertief zijn, worden wie jij, uniek en eenmalig, bent.

Als geestelijk wezen moet je die uniciteit en lijfelijkheid leren loslaten, je leven durven verliezen.

Als individu heb je een eigen opdracht, die je kunt ontdekken door te weten te komen wat jij voelt, denkt, wilt en kunt. En niet kunt of wilt, vooral.

Tegelijk ben je deel van een groter geheel, is jouw naam geschreven in de palm van Zijn en Haar hand. Woont God in jou. Geloof of bijgeloof? Het betekent in elk geval iets heel praktisch en iets heel verhevens. Je moet jezelf worden, waarbij kan blijken dat je wordt belemmerd door angsten die ouder zijn dan jouw huidige leeftijd. Dan kun je daarnaar terug, via regressie- en reïncarnatietherapie. Niet zo wonderlijk, als je ervan uitgaat dat je deel bent van een groter geheel, en dat jouw huidige leven een zandkorrel aan het strand is.

“Iets met God en transcendentie hebben” - zo vertaalt Jan Greven het. Precies. Dat hebben we, zelfs als we het niet weten. We zijn transcendent, we overstijgen de aardse concrete realiteit. Die transcendentie is te ervaren via verinnerlijking. In de wereld van de vormen, de uiterlijkheid, onze persoonlijkheid, het lawaai, de strijd en de angst - daar is het moeilijk. Ik pleit er wel voor dat ook in díe wereld te ervaren.

Mijn huidige werkkamer is binnen een Holistich Centrum, dat aan de snelweg ligt. Sommige cliënten zijn verbaasd. “Ik had verwacht dat het hier groener zou zijn.” Nee. Spiritualiteit, verbinding met de Andere wereld is ook te vinden tussen benzinedampen en verkeersherrie. Midden in deze wereld. Concreet en transcendent.

De kerk die met beide niveaus verbinding maakt, heeft toekomst. Denk ík. En dát is Jan Greven met me eens: dat we het zelf moeten bepalen, ook binnen de kerk.