Lagere prijzen nemen onvrede over bezuinigingen niet weg

WENEN - De Oostenrijkers weten het niet meer. Het plichtsbesef is groot, dus de gang naar de stembus zal door veel kiesgerechtigden morgen wel weer worden gemaakt. Maar op wie en welke partij gestemd zal worden bij de eerste verkiezingen voor het Europees parlement, of in Wenen voor de plaatselijke gemeenteraad, is voor velen een vraag.

Volgens de laatste opiniepeilingen weet 45 procent van de kiezers niet op wie de stem uitgebracht zal worden.

Het kan dus alle kanten opgaan. De extreem-rechtse Freiheitlichen van Jörg Haider, met hun anti-Europese programma, zouden ervan kunnen profiteren en meer stemmen kunnen binnenhalen dan de voorspelde 23 procent. Europa kost alleen maar geld, roept Haider. Overal in de straten van Wenen hangt zijn leuze 'Wahltag-Zahltag' (verkiezingsdag-betaaldag) naast de slogan 'Damit uns Wien Heimat bleibt' (Wenen moet ons vaderland blijven), die het anti-buitenlanderbeleid van de FP & Ouml; moet onderstrepen.

Haider speelt in op de groeiende teleurstelling in Oostenrijk over de toetreding tot de Europese Unie twee jaar geleden. Toen waren twee van de drie Oostenrijkers in een referendum in juni nog voorstander van het lidmaatschap. Een dergelijke stemming zou nu wel eens negatief kunnen uitvallen: een betrouwbare peiling die in opdracht van 'Brussel' is uitgevoerd door het Oostenrijkse onderzoeksbureau Ifes spreekt over 53 procent teleurgestelden.

Kort voor het referendum over de toetreding ruim twee jaar geleden zijn er fouten gemaakt, erkennen prominente leden van de Oostenrijkse regeringscoalitie van de socialististische SP & Ouml; en üVP. Uit vrees dat de Oostenrijkers wellicht tegen zouden stemmen zijn beloftes gedaan, wellicht valse beloftes. Geld werd toegezegd, behoud van werk en een goedkoper leven. De Oostenrijker voelt zich nu bedonderd, weet dat het rijke Alpenland meer aan Brussel moet betalen dan het terugkrijgt. Dat het met het land beter gaat dan met Zwitserland, dat niet is toegetreden tot de EU, is niet voldoende doorgedrongen. Dat sommige levensmiddelen minder kosten weegt niet op tegen de onvrede over de besnoeingen die Oostenrijk pasklaar moeten maken voor de kriteria van Maastricht.

Nee, integendeel. De angst is toegeslagen, aangewakkerd door Jörg Haider en de zijnen, die een haarfijn gevoel hebben voor de 'Stammtisch'-gevoelens van de gemiddelde Oostenrijker. Het dagelijks gemopper aan de stamtafels van de cafés is terug te vinden in de leuzen van de FP & Ouml;. De boze buitenwereld brengt een toenemende criminaliteit. Bedrijven worden opgekocht of verhuizen naar goedkopere landen. Boeren moeten zich aanpassen aan de door Brussel gedicteerde landbouwpolitiek. De werkloosheid, nu voor Europese begrippen met ruim 4 procent ongekend laag, zal toenemen en wellicht de kant opgaan van de cijfers in andere Europese landen, roepen de Freiheitlichen.

De rood-zwarte regeringscoalitie is de boosdoener. De oppositiepartijen, naast de FP & Ouml; het Liberale Forum en de Groenen, hopen te profiteren van de teleurstelling van de bevolking over de 'gebroken beloftes'. De regeringspartijen, de sociaal-democratische SP & Ouml; en de conservatieve üVP hebben van alles geprobeerd om het tij nog te keren. De üVP heeft een ex-televisiepresentatrice (Ursala Stenzel) boven aan de lijst voor het Europarlement geplaatst en een jonge Habsburger, die volgens oud-minister van buitenlandse zaken Alois Mock 'het Europa-gevoel al met de moedermelk binnenkreeg'.

Via de media en kostbare advertenties en folders hebben de regeringspartijen getracht alsnog het nut van de EU uit te dragen. Maar wellicht te laat. Er wordt nu rekening mee gehouden dat de Oostenrijkers hun frustraties gaan afreageren in de verkiezingen voor het Europese parlement. Stilletjes wordt gehoopt dat het met de belangrijke verkiezingen voor de Weense gemeenteraad niet zo'n vaart zal lopen. Wenen is altijd een socialistisch bastion geweest, op de nationaal-socialistische tijd tussen 1934 en 1945 na.

De Freiheitlichen, die openlijk inspelen op die nog steeds sluimerende nationaal-socialistische gevoelens, vormen al de tweede partij in het 'Rode Wenen', ze hebben de üVP in 1991 naar de derde plaats verwezen. De SP & Ouml; van burgemeester Michael Haüpl heeft nu nog de absolute meerderheid in de raad, maar kan die kwijtraken. Opiniepeilingen geven de FP & Ouml; een hoge score van 26 procent, maar die peilingen zijn allerminst betrouwbaar met zoveel besluiteloze kiezers.