Onderdelen krijgsmacht gaan meer samenwerken

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Voor het eerst worden de landmacht, marine en luchtmacht gedwongen tot onderlinge samenwerking om kosten te sparen. Staatssecretaris Gmelich Meijling van defensie heeft gisteren de plannen gepresenteerd voor een serie gezamenlijke onderhoudswerkplaatsen, regionale wagenparken, en computercentra.

“Het zal best een cultuurschok zijn”, voorspelt de VVD-staatssecretaris over de eerste voorzichtige samenwerking van de drie krijgsmachtdelen, die tot op heden zeer gescheiden opereren. Hij komt met plan voor ontschotting van de krijgsmacht tegenmoet aan een oude politieke wens. Den Haag wilde al veel langer meer open grenzen tussen de landmacht, marine en luchtmacht afdwingen. Maar de generaals wisten dat steeds te voorkomen met een beroep op de 'eigen cultuur'.

De operatie begint met enkele kleinere samnwerkingsprojecten, zoals één nieuwe defensie-vervoersorganisatie. De gescheiden dienstauto's voor hoge officieren en een deel van de andere voertuigen worden in regionale pools onder gebracht. Ook komt er één automatiseringscentrum en wordt de werving van nieuw personeel gedeeltelijk gecentraliseerd. Ingrijpender fusering op het gebied van onderhoud en bevoorrading moet nog in details worden geregeld, maar dient wel van de grond te komen.

Als de landmacht, marine en luchtmacht op deze manier gaan werken en daarnaast nog andere doelmatigheidsmaatregelen nemen, levert dat tegen het jaar 2000 een besparing in het personeelsbestand op van 3300 functies. Aanvankelijk was een vermindering van 4000 functies voorzien. Gmelich Meijling rekent verder een financiële besparing voor, die bij de eeuwwisseling oploopt tot 460 miljoen gulden per jaar. Het plan maakt onderdeel uit van de extra bezuiniging van 914 miljoen gulden die minister Voorhoeve (defensie) deze kabinetsperiode nog moet doorvoeren.

Het verlies aan banen komt nog eens bovenop het arbeidsplaatsenverlies van 4000 dat wordt veroorzaakt door eerdere plannen voor een kleinere, flexibeler krijgsmacht, vastgelegd in de Prioriteitennota. De staatssecretaris blijft er echter van uit gaan dat het aantal gedwongen ontslagen beperkt kan blijven tot duizend defensiewerknemers, zoals eerder was berekend.

Het meeste banenverlies ontstaat als onderhoudswerkplaatsen en bevoorradingsdiensten (logistiek) van de landmacht, marine en luchtmacht in elkaar worden geschoven. In die sector wordt een verlies van 1100 functies verwacht. Dat moet 150 miljoen gulden opleveren.

Verder vallen zware klappen in het apparaat omdat Gmelich Meijling wil schrappen in de lesprogramma's die militairen kunnen volgen. Cursussen die direct te maken hebben met elementaire militaire vaardigheden blijven overeind, maar veel andere opleidingen die nu nog gratis kunnen worden gevolgd gaan overboord. Bij 116 miljoen gulden aan bezuinigingen zullen bij de opleidingen maar liefst 430 functies vervallen.

Bonden

De bonden van militair personeel klagen dat de staatssecretaris nog niet duidelijk genoeg maakt wie precies wordt bedreigd met overplaatsing of ontslag. Verder bestaat onduidelijkheid of defensie na 1998 het personeel met hetzelfde sociale plan wil begeleiden als nu geldt. Ook de Tweede Kamerfracties van CDA en PvdA eisen snel meer duidelijkheid voor het personeel.

De dwang tot samenwerking en grotere doelmatigheid moet de komende jaren genoeg geld opleveren om te voorkomen dat nog verdere bezuinigingen nodig zijn die de militaire slagkracht van de krijgsmacht aantasten. Het kabinet heeft eerder beloofd dat de oude plannen voor een krijgsmacht-nieuw-stijl niet door geldgebrek verder zullen worden uitgekleed.

Ondersteunende diensten, zoals onderhoudswerkplaatsen en vervoersafdelingen, die meer moeten samenwerken wil Gmelich Meijling onder de leiding brengen van een nieuw bestuurscollege waarin de bevelhebbers de landmacht, marine en luchtmacht zitting hebben. Dit om te voorkomen dat één van de krijgsmachtdelen met een dergelijke nieuwe samenwerkingsafdeling gaat strijken. Het bestaande Nationaal Commando van de landmacht wordt hiervoor aangepast.