Een krabbeltocht door Neerlands mestoverschot

Westveense Poldertocht De Westveense Poldertocht is twintig kilometer lang en sluit aan op diverse varianten in het gebied. Start is bij de jachthaven in Woerden, maar ook in Woerdens Verlaat en de camping kan de tocht worden begonnen. Woerden is per trein (stoptrein Utrecht-Gouda) bereikbaar. Deelname aan de tocht (stempelkaart en medaille incluis) kost 6 gulden. Mocht u serieus overwegen om deze tocht te gaan schaatsen, kijk dan even op Teletekst pagina 448 of hij dit weekend nog op het programma staat, of bel de ANWB-Schaatslijn: 06-9623.

Bobbel-de-bobbel, kkrrrrr, een spleet, en daar liggen we weer. Opkrabbelen, bobbel-de-bobbel, en weer neer. Evert van Benthem-achtige mannen met van die vieze strakke pakjes aan, zoeven ons voorbij. Hoe zij zonder brokken over dit maanlandschap komen?

De Grecht - voorheen de Greft - moet in 1366 zijn gegraven in opdracht van Albracht van Beieren die naast een betere lozing van Achttienhoven en Kamerik, met de watergang een goede vaarverbinding tussen de Rijn en Amsterdam tot stand wilde brengen. Als vaarverbinding zal hij voldoen, maar schaatsen blijft bijna onmogelijk. Gelukkig kunnen schaaters bij Woerdens Verlaat de Grecht af, en gaat de Westveense Poldertocht bij het gebouwtje van ijsclub 'Ons genoegen' rechts de Heinoomsvaart op. Een 'verlaat' is een schutsluisje voor de kleine scheepvaart of een installatie voor het lozen of afvoeren van water, zegt de dikke Van Dale. De Woerdense Verlaat is niet zomaar een klep volgens het woordenboek, maar een sluis met een roerige geschiedenis. In 1448 sluit Woerden een overeenkomst met Jacob van den Bosch over het plaatsen en bedienen van sluisje bij de huidige ijsclub, en over de tarieven van de doorgang. “Daer een verlaet in te setten en te houden ende dat op ende toe te doen tot der steede profijt.” De sluis kan open, maar in 1462 beslist het hof van Holland dat hij weer dicht moet. En in 1494 mag hij opeens weer open. In 1554 is er weer ruzie over de sluis, en wordt besloten dat nooit twee deuren tegelijk open mogen staan, zodat water uit Amstelland nooit in het waterschap Woerden kan komen en omgekeerd.

Jongens, wat een gedoe over een sluisje, en we zijn nog niet eens op een vierde van de schaatstocht. Even aanzetten, wind tegen. Een waterhoentje moet hier op zijn kop in een wak terecht zijn gekomen, want alleen zijn zwarte vliezen steken nog boven het ijs uit. Onderweg naar Woerden was ook al een doodgevroren zwaan zichtbaar geweest, die als een bevroren jachtschotel in de sloot langs de weg lag. Vogels hebben het moeilijk dezer dagen, en dat zien we ook op onze route. Wij schaatsen waar normaal de zwanen badderen, die op hun beurt de plaats van de koeien hebben ingenomen. Met z'n tienen zitten ze in het weiland, twee aalscholvers hebben zich aangesloten.

De bewoners van de huisjes en stacaravans die hun stulp voor de rust moeten hebben gekocht, zien de sliert van schaatsers vanuit de bank aan zich voorbij trekken. De eerste bukt, de tweede ook. Er komt een bruggetje aan. Op de hurken zoeven ze onder de stalen balken. Het zal de laatste brug niet zijn. Zo'n tien zullen er nog volgen, en ze zullen steeds minder hoog boven het ijs liggen. Schaatsen moet in de loop van de tocht met limbo-dansen gecombineerd worden, tot de doorgang zo nauw wordt dat er óver de brug geklund moet worden.

Via slootjes en vaartjes gaat de tocht evenwijdig met de Bovendijk. Een tanige boer met laarzen is achter zijn schapen aangegaan. Normaal zorgt het water voor een natuurlijke afscheiding tussen de weilanden, maar met de vorst heben ze over het ijs de benen genomen. Hij gooit een steen, en de beesten gaan de gewenste richting weer op. Na drie sloten moeten ze weer thuis zijn. Het ijs brengt ook een andere uitzonderlijke activiteit op gang. Mannen van gemeentewerken zijn met ladders het ijs op gegaan, zodat ze vanaf de 'water'-kant wat bomen kunnen snoeien.

De route zwiert verder, kriskras door de weilanden. Soms lijkt het alsof de ijsclub een tocht door Neerlands mestoverschot heeft willen organiseren. De velden zijn bedekt met een dikke laag mest. Wat zal het hier anders zijn als de dooi intreedt. Via de camping waar we in een caravan een stempeltje krijgen, komen we terug op het monster: de Grecht met z'n schotsen. Het is even doorhakken, maar in drie kwartier zijn we in Woerden. Kijk, dat heb je nou niet bij een wandel- of fietstocht: op einde wacht een heuse medaille!