Russische president Jeltsin bang dat Clinton 'wereldoorlog' riskeert

WASHINGTON (Reuters, AFP, AP) - De Verenigde Staten en de Verenigde Naties hebben de jongste voorstellen van Irak, dat nu toch acht van de 63 presidentiële plaatsen wilde openstellen voor onderzoek door de Verenigde Naties, afgewezen.

Amerika houdt eraan vast dat Irak instemt met de richtlijnen van de VN en dat die instemming 'onvoorwaardelijk en onbeperkt' is, hetgeen inhoudt dat álle plaatsen toegankelijk moeten zijn voor de VN-inspecteurs van Unscom. Volgens de Amerikaanse president Bill Clinton begint president Saddam Hoessein van Irak de boodschap eindelijk door te krijgen. Dat blijkt volgens de Amerikaanse president uit het Iraakse aanbod om toch acht presidentiële paleizen open te stellen voor de internationale wapeninspecteurs.

Helaas voor de Iraakse leider Saddam is het aanbod voor zowel de VN als de VS nog bij lange na niet voldoende, zei ook Clinton, die nog eens herhaalde dat hij hoopt op een diplomatieke oplossing voor het conflict met Irak. Maar hij bezwoor dat Irak 'hoe dan ook' in de toekomst niet meer zal beschikken over massavernietigingswapens. Ook Unscom-woordvoerder Buchanan herhaalde dat de betreffende VN-resoluties van de Veiligheidsraad 'onvoorwaardelijke samenwerking' van Irak eisen. “Zo'n aanbod kunnen wij niet aannemen.” Hij zei dat alle plaatsen waar eventueel documenten over bewapening of wapens kunnen zijn opgeslagen te allen tijde voor de wapeninspecteurs van de VN toegankelijk dienen te zijn.

Tussen de Verenigde Staten en Rusland is gisteren enige onenigheid ontstaan over enkele wat ongelukkige uitspraken van de Russische president Boris Jeltsin. Rusland is fel gekant tegen een eventuele Amerikaanse militaire aanval op Irak en Rusland heeft bemiddelaars naar Irak gestuurd om Saddam Hoessein wat te laten inbinden.

Daarover is nogal wat verwarring ontstaan omdat de Russische onderhandelaar met enige vreugde iets meldde over Iraakse bereidheid tot een soort van compromis dat dan even laten platweg ontkend wordt door de Iraakse regering.

Gisteren zei Jeltsin tijdens een ontmoeting met eerste vice-premier Anatoli Tsjoebais dat Clinton het conflict met Irak veel te zwaar aanzet. “Met zijn acties kan hij een wereldoorlog ontketenen. Hij gaat te hard. Met zulke wapens moet men voorzichtiger omgaan en niet dreigen met het gooien met bommen op Irak”. De rapen waren meteen gaar, althans op de financiële markten, die onmiddellijk negatief reageerden. Dat duurde overigens maar kort omdat Russische woordvoerders zich haasten te melden dat Jeltsin het zo niet had gezegd, dat het verkeerd was vertaald, en het in ieder geval zo niet had bedoeld.

Jeltsin verwoordde gewoon zijn teleurstelling over het falen van de Russische diplomatie, dan wel zijn boosheid over hoe Saddam zijn onderhandelaars voor schut zette. “Ik houd me als geen ander bezig met het probleem-Irak. Ik heb getelefoneerd, gezanten op pad gestuurd en net als andere landen geprobeerd Clinton op andere gedachten te brengen. Ik heb alles gedaan wat ik kan. Andere landen staan achter onze bemoeienissen. We hebben Clinton duidelijk gemaakt dat we niet achter zo'n politiek staan en dat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties zich er tegen zal uitspreken.”

De Britse premier Blair probeerde Jeltsin er in een telefoongesprek van te overtuigen dat ook Groot-Brittannië de voorkeur geeft aan een geweldloze oplossing. Máár “de dreiging van geweld en, indien nodig, het gebruik ervan” zijn in de huidige situatie nu eenmaal noodzakelijk, aldus Blair.

Blair zei ook nog dat Jeltsin in het gesprek met hem geenzins de dramatische taal had gebezigd die hij eerder op de dag zou hebben gebruikt. Waarna sommige waarnemers opperden dat Jeltsin misschien weer iets te veel gedronken had.

Ook de Egyptische president Hosni Moebarak heeft gisteren tegen de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Madeleine Albright, gezegd dat Irak de VN-resoluties moet uitvoeren. Dat is de manier waarop Bagdad de spanning met Washington moet verminderen. Als Irak dat niet doet zijn de consequenties zeer ernstig, zei Moebarak.

De Iraëlische premier Bibi Netanjahoe heeft geweigerd Amerika de garantie te geven dat Israël een mogelijke Iraakse aanval niet zal vergelden. Dit meldde gisteren de krant Haaretz. Albright sprak afgelopen weekeinde met Netanjahoe. Netanjahoe's adviseur David Bar-Illan zei dat Albright de Israëlische leider had gevraagd 'zich verbaal gedeisd te houden'.