Bonden verliezen greep op golf stakingen in Suriname

PARAMARIBO - Een grote stakingsgolf dreigt Suriname te treffen. Vakbonden en regering verliezen hun grip op ontevreden werknemers die met hun salaris niet meer kunnen rondkomen. Alleen het snel terugbrengen van de inflatie en van de prijsverhogingen kunnen de crisis beteugelen.

De Surinaamse drinkwatervoorziening werd onlangs nog op het nippertje veiliggesteld, nadat stakende arbeiders van de waterleidingmaatschappij een loonsverhoging van meer dan honderd procent bedongen. Een nieuwe broodschaarste dreigt omdat het personeel van meelfabriek De Molen het werk heeft neergelegd. Een groot deel van het voortgezet onderwijs ligt stil, de leraren eisen honderden procenten meer.

De stakingsacties van specialisten in het academisch ziekenhuis zijn inmiddels beeindingd. De rechter besliste in een kort geding dat de staat had aangespannen dat de specialisten weer aan het werk moeten. De medici van het ziekenhuis overwegen nu hoger beroep, ze vinden het onverantwoord om hun werkzaamheden te hervatten. Het academisch ziekenhuis is “weinig meer dan een skelet, waarvan alleen de muren nog overeind staan”. Door de grote tekorten en achterstallig onderhoud zou het niet mogelijk zijn “om medisch-ethisch verantwoord te werken”.

De rechter sommeerde in zijn vonnis ook de regering om eerder gemaakte afspraken ter verbetering van de belabberde toestand van het ziekenhuis binnen 24 uur te bekrachtigen. Mensenrechtenactivist Stanley Rensch van het bureau Moiwana '86, die de zaak op de voet volgt, heeft er weinig vertrouwen in dat dit gebod enig effect zal sorteren. “Soortgelijke toezeggingen aan vakbonden en andere belangenorganisaties werden in het verleden niet of nauwelijks nagekomen”, aldus Rensch.

De overheid heeft ontevreden werknemers in (semi-)overheidsdienst weinig te bieden. De staatskas is leeg, terwijl de prijzen dagelijks stijgen. De torenhoge inflatie wordt in belangrijke mate veroorzaakt door het laten draaien van de geldpersen, terwijl daar geen dekking tegenover staat bij de Centrale Bank.

Bij het samenstellen van de regering-Venetiaan in 1990 werd de Surinaamse Partij van de Arbeid (SPA) in de brede coalitie van het Nieuw Front opgenomen met het oogmerk de te verwachten arbeidsonrust zoveel mogelijk te beteugelen. Voorzitter Fred Derby van de SPA speelt een cruciale dubbelrol in het politiek-maatschappelijke spel. Naast partijleider is hij ook de machtigste vakbondsman van het land. Maar door op te treden op verschillende podia met telkens wisselende petten op verliest Derby steeds meer vertrouwen van zijn achterban in de werkende klasse. Inzet van de bonden onder leiding van Derby is ondermeer loonrondes achteraf. Veelal komt dat neer op een schrale genoegdoening in een situatie waarin het leven dagelijks duurder wordt.

De verstrengeling van vakbonds- en politieke belangen gaat veel verder dan de persoon Derby. De inmiddels teruggetreden voorzitter van de katholieke onderwijsbond (KOB), Pearl Antonius, is tevens een van de topfiguren in de SPA. Het KOB-bestuur legde afgelopen weekeinde zijn functies neer omdat het niet wilde meegaan met de eis van de leden om deze week al te beginnen met stakingen. De opstandigde KOB-leden willen zich aansluiten bij de bond van leraren, die vorige week het werk neerlegde.

De arbeidsconflicten in het onderwijs kunnen mogelijk een voorbode zijn voor grootschaligere acties. Leraren speelden in het verleden vaak de voortrekkersrol bij algemene stakingen die menig regeringscrisis veroorzaakten. De stakende onderwijzers eisen een salarisverhoging tot minimaal 25 000 Surinaamse guldens per maand. De armoedegrens werd onlangs door de regering vastgesteld op ongeveer 10 000 guldens per maand. Een huidig leraarsalaris bedraagt nog niet helft van dat bedrag.