Kitsch op kitsch gestapeld is niet ook meteen edelkitsch

Om zonder script toneel te kunnen spelen moet je tamelijk onverschrokken wezen en liefst van goeden huize komen. Ook topacteurs zie je verzuipen als het toneelstuk zelf een schrootschip blijkt te zijn, zoals Gerardjan Rijnders' 'Dark Lady'.

Het theatergezelschap Art & Pro van regisseur Frans Strijards biedt onderdak aan drie aanstormende acteurs, die samen met regisseur Peter Eversteyn de voorstelling 'Ketterse lofzang' maakten. Als docent op de Arnhemse Toneelschool had Frans Strijards het drietal al langer onder zijn hoede, aldaar waarschijnlijk een Art & Pro-school kwekend. Het script van 'Ketterse lofzang' werd volgens het programmablad 'tijdens het repetitieproces gecreëerd'.

Dat komt in de voorstelling duidelijk maar allerminst aangenaam naar voren. Uit Chris Tieleman, Marnix van der Weyden en Marijke Schermer groeien ongetwijfeld goede acteurs, maar scenarioschrijvers dienen zich bij hen nog niet aan. Wat ze de toeschouwer voorzetten is een onkauwbaar ratjetoe aan quasi-geweld, nepporno, een pantomieme passage uit een Boeketroman ('Haar gezicht stolde tot samengebald marmer'), schmierende kermisdisco, geklieder met een bloedneus van lipstick, een gruwelijke oorlogsdroom in plat-Gronings verhaald en zoetwaterfilosofie als: 'Stel dat seks niet zou bestaan, zou u dan een relatie met een man willen?'

Het is de uitgekiende bedoeling dat de aankleding pijn aan de ogen doet. Maar als je kitsch op kitsch stapelt, heb je nog niet meteen edelkitsch. Strakke en slecht zittende rokjes, een afzichtelijk paars pruikje hier, een zonnebrilletje daar - de beheerder van een feestwinkel zou er van huiveren.

En toch: allengs wijkt het quasi-kolderieke voor trefzekere grimmigheid. Uit naam van vriendschapsgelofte treitert het ene schoolmeisje het andere tot traumatische kwetsuur. Op dat moment wordt er tussen de spelers opeens ook gespééld, met name door Chris Tieleman. Onverschrokkenheid is altijd een betere drijfveer dan docielheid, maar een rechtvaardige tutor had zijn pupillen de kunst van het fladderen strenger bijgebracht. Frans Strijards had ze een toneelstuk in handen moeten geven.