Rotterdam moet door ruimtegebrek steeds vaker 'nee' verkopen

Van een onzer verslaggeefsters ROTTERDAM - De Rotterdamse haven groeit uit haar jas. Het havenbedrijf heeft het afgelopen jaar 'nee' moeten verkopen aan elf bedrijven die behoefte hebben aan een groter terrein aan water of een langere kade of zich nieuw in Rotterdam wilden vestigen. Eén groot bedrijf is om die reden uitgeweken naar de haven van Antwerpen, waar wel voldoende ruimte beschikbaar is.

Deze zorgelijke ontwikkeling onderstreept volgens het havenbedrijf de noodzaak van een snelle regeringsbeslissing over de aanleg van de tweede Maasvlakte. Uiterlijk in 1999 moet begonnen worden met deze uitbreiding in zee, anders moet Rotterdam na het jaar 2001 het bordje 'vol' aan de haven hangen. Dat zou dodelijk zijn voor de toekomstige ontwikkeling van de haven, zegt directeur exploitatie en acquisitie Steven Lak van het Rotterdamse havenbedrijf.

Nu al is duidelijk dat het een 'dekselse toer' zal zijn om in 1999 zover te zijn, zegt Lak. Het havenbedrijf heeft bij de regering aangedrongen op een versnellingsprocedure. “Er wordt nu gestudeerd op de mogelijkheid van een lex specialis, speciale wetgeving, om soelaas te bieden”, aldus Lak bij de presentatie van de jaarcijfers van de Rotterdamse haven.

Hij ontkende dat het havenbedrijf juist nu met deze informatie komt om extra druk uit te oefenen op de regering, die in april een beslissing zal nemen over de tweede Maasvlakte. Lak: “Het is de harde realiteit dat het ruimtetekort steeds nijpender wordt.”

De regering heeft beloofd rekening te houden met de uitkomsten van de nut-en-noodzaakdiscussie die het afgelopen half jaar overal in het land is gevoerd over de havenuitbreiding in zee. Tijdens die discussie is veelvuldig gepleit voor uitbreiding in het achterland van Rotterdam. De havens van Vlissingen, Delfzijl en ook de Hoekse Waard zouden nog volop ruimte bieden voor havenverwante bedrijven die niet noodzakelijkerwijs in Rotterdam zelf gevestigd hoeven te zijn.

Voorkeur

Volgens Lak is het een utopie om te denken dat je bedrijven kunt dirigeren naar plaatsen die niet hun eerste voorkeur genieten. “Bedrijven willen hier zitten omdat ook hun concurrenten hier zitten. Chemische bedrijven kiezen voor Rotterdam omdat zich in de haven het hele chemische cluster bevindt.” Ook het argument dat de Rotterdamse haven nog over zeeën van ruimte beschikt en efficiënter met de schaarse en dure grond zou moeten omgaan, snijdt volgens de directeur geen hout. “Als je door de haven rijdt, zie je inderdaad veel open vlaktes, maar daaronder liggen pijpleidingen waarop niet gebouwd mag worden. Ook zijn er terreinen bij die vervuild zijn en absoluut niet geschikt voor uitgifte. Het mag gewoon niet zo zijn dat je nee moet verkopen aan bedrijven, zeker niet nu de concurrentie tussen de West-Europese havensteden feller is dan ooit.” Lak wil niet de namen noemen van de elf bedrijven die zitten te springen om grond.

Ook de Rotterdamse havenwethouder Herman van den Muijsenberg wees in zijn oudejaarstoespraak voor de havenvereniging op het nijpende ruimtetekort. Alternatieve locaties bieden volgens hem geen daadwerkelijke oplossing. Een tweede Maasvlakte is nodig om de positie van Rotterdam veilig te stellen en daarmee ook de toegevoegde waarde van 50 miljard gulden vast te houden, die het havengebied jaarlijks in Nederland genereert.

Gemengd

De resultaten van de Rotterdamse haven vertoonden het afgelopen jaar een gemengd beeld. De totale overslag daalde licht (met 0,9 procent) van 293,4 miljoen ton in het topjaar 1995 naar 290,6 miljoen ton. De daling wordt voornamelijk veroorzaakt door een fors lagere aanvoer van ijzererts en schroot (-7,6 miljoen ton). Positief noemt het havenbedrijf de voortgaande groei van de containeroverslag met 143 000 TEU (54 000 containers) tot 5 miljoen TEU (3,9 miljoen containers). Het havenbedrijf heeft de prognoses uit 1990 inmiddels met tien procent naar boven aangepast. De verwachting is nu dat de containeroverslag in 2010 zal uitkomen op maximaal 7,5 miljoen containers (11,6 miljoen TEU).

De lichte daling van de totale overslag noemt het havenbedrijf niet alarmerend. Voor bijna alle negen grootste havens in Noordwest-Europa, de zogenaamde Hamburg-Le Havre

Range, was 1996 een teleurstellend jaar met een gemiddelde teruggang van 1 procent. Het marktaandeel van Rotterdam in deze range blijft daardoor 42 procent.