DRIE OP VRIJDAG

Vorige week maandag stapte ik in de bus van Tel Aviv naar Jeroesjalaim en stond ineens in het volle geluid van een nieuwsbericht. De doden, de gewonden, voor het leven verminkten, het afgrijzen, de woede en het plotselinge besef dat voor the Grace of God: ik zat in de goede bus. Een half uur eerder, een kilometer verder... Er werd nauwelijks gesproken, iedereen met zijn eigen gedachten. Een enkeling belde via de draadloze telefoon, te weten of familie, bekenden veilig waren.

Ik overdacht de verandering. Op mijn programma stond een gesprek met minister Sarid en zijn medewerksters over de op handen zijnde hulpvlucht naar Sarajevo en een samenkomst over milieu met o.a. Israëlische Palestijnen, Jordaniërs en later een ontmoeting met een Palestijnse vertegenwoordigster van een comité dat een vredesconferentie in Jericho organiseert. Moest ik de gesprekken afzeggen? Waar waren mijn vrouw, mijn dochters, mijn schoonzoon? Ik stelde mijzelf gerust met de waarschijnlijkheid dat geen van hen in de bus had gezeten. Was het werken aan verzoening nu geen verraad plegen? Mensen werden opgeroepen bloed te geven in een van de ziekenhuizen. In mijn maagstreek een misselijkmakend depressief gevoel; kàn ik afstand nemen, kòn ik afstand nemen, mòcht ik afstand nemen? Een lome vermoeidheid plaatste zich tussen mijn ideaal voor de overbrugging van tegenstellingen en de geëmotioneerde ooggetuigen-verslagen.

Later op het kantoor van de minister werd snel besloten: de vlucht naar Sarajevo tezamen met de Jordaanse delegatie mocht niet worden uitgesteld. Juist nu moest uit een rouwend Israël een teken van hoop uitgaan. Ik word bemoedigd door het dappere voorbeeld van Jossi Sarid. Jarenlang vocht hij aan de linkerkant van de Arbeiderspartij voor toenadering tot Palestijnen, stond hij territoriale compromissen voor en onderging hij genadeloze kritiek, ook van zijn eigen partij. Toen tijdens de eerste Scud-aanvallen op Israël sommige Palestijnen dansten op de daken, schreef hij een bittere, open brief aan zijn Palestijnse gesprekspartners. Hij verbrak alle banden. Als zij weer contact met hem wilden opnemen, moesten ze hem maar zoeken. Een jaar later was hij een belangrijke architect van het vredesproces.

Met de Palestijnse vertegenwoordigster had ik een hartstochtelijk gesprek; het enige afdoende wapen tegen terreur was het versnellen van onderhandelingen, het bereiken van resultaten, de erkenning van rechten. Tien dagen later zit ik nog steeds in de bus, heen en weer tussen ideaal en werkelijkheid. Woorden van een jonge soldaat, Guy Finkelstein, laten mij niet los. “En wanneer mijn bloed de aarde van Palestina zal nat maken zullen mijn vrienden weten dat zij zich vergist hebben. En ze zullen naar mijn ouders komen om hen te troosten om mij. Wij hebben ons vergist zullen ze zeggen. Ze zullen hun fouten bewenen”... Genoeg bloedvergieten. Genoeg.

Het 'Global forum of spiritual and parliamentary leaders', dat nu de Jericho-conferentie voorbereidt, is juist tien jaar geleden opgericht om dat te bevorderen wat Sajidah voorstelt: “Dat godsdienstige mensen zich meer op het publieke vlak gaan bewegen en politici zich meer gaan verdiepen in ethiek en spiritualiteit”. Het aanspreken van mensen massaal op hun verantwoordelijkheid is een noodzakelijk maar langzaam proces. En religieuze leiders dienen een belangrijke rol daarin te vervullen. Ik gun ons geen alibi - aré miklat in de Bijbelse zin vluchtstede, veilige steden moeten veilige steden blijven. Het gaat niet om mooie woorden, spoedoverleg vanuit kerken, synagogen, moskeeën moet plaatsvinden om de wegen te laten zien dat apathie kan worden doorbroken.

Het algemene kader waarin de conferentie Jericho wordt geplaatst is global healing. Er is een verbinding tussen het eigen meest individuele genezingsproces dat Marianne doormaakt en deze worsteling naar universele genezing; met behulp van de doctoren van veiligheid, antibiotica tegen haat, gezamenlijke gebedsdiensten. Op de route de la vie - Jerusjalaïm - Sarajevo - Noord-Ierland - Rwanda - Burundi - ....